15.000 mensen brachten hier Hitlergroet: Max laat je nazikant van Argentinië zien

Een Duits biercafé, een stadion waar Maradona zijn bruiloft vierde en het verhaal van een oorlogsmisdadiger met een nieuwe naam. In Buenos Aires liggen beladen stukken geschiedenis op plekken die je niet meteen met het nazisme verbindt. De 29-jarige historicus Max Murmis neemt bezoekers mee langs die plekken. Zijn doel: laten zien wat er gebeurde, maar ook afrekenen met de mythes rond Argentinië.

Een van die adressen is ABC, een restaurant en biercafé met Duitse wortels in het centrum van de Argentijnse hoofdstad. Adolf Eichmann kwam er geregeld nadat hij Europa was ontvlucht. Het nazikopstuk, dat de deportatie van miljoenen mensen organiseerde, bereikte Buenos Aires in 1950 met een schip vanuit Genua. In Argentinië gebruikte hij de naam Ricardo Klement. Zijn ontsnapping verliep via de zogeheten Rattenlijn: een geheime vluchtroute waarbij het Vaticaan en het Rode Kruis hulp boden. Ook Josef Mengele en de Nederlandse SS’er Willem Sassen zouden samen met Eichmann in ABC zijn gezien.

Eichmanns nieuwe identiteit hield uiteindelijk geen stand. Zijn zoon Klaus liet tijdens afspraakjes met de dochter van een overlevende van concentratiekamp Dachau informatie los over zijn vader. In 1960 ontvoerde de Israëlische geheime dienst Mossad Eichmann uit Argentinië. Twee jaar later werd hij in Israël geëxecuteerd. Murmis vertelt die geschiedenis tijdens zijn rondleiding door de stad. Ook het Luna Park-stadion hoort bij dat beladen verleden: op de plek waar voetballer Maradona later zijn trouwfeest gaf, hadden ooit 15.000 mensen de Hitlergroet gebracht. De route voert daarnaast langs een monument voor de slachtoffers van twee terroristische aanslagen uit de jaren negentig.

Murmis is zelf Joods en begon als gids in het plaatselijke Holocaustmuseum. Daar ontstond het plan voor zijn tour, waarmee hij anderhalf jaar geleden startte. Inmiddels krijgt hij door positieve beoordelingen zoveel aanvragen dat hij de belangstelling nauwelijks kan bijbenen. Vooral Joodse Amerikanen en Duitsers boeken de rondleiding. Volgens Murmis voelen Duitse bezoekers vaak een verantwoordelijkheid om over het naziverleden te blijven leren. De omgeving geeft zijn verhaal extra betekenis: Buenos Aires heeft, na New York, de grootste Joodse gemeenschap van Noord- en Zuid-Amerika.

Toch wil Murmis niet dat bezoekers vertrekken met het simpele beeld van Argentinië als een land vol nazi’s. Hij zet daar onderzoek en feiten tegenover en wijst erop dat meer nazi’s naar de Verenigde Staten vluchtten dan naar Argentinië. Ook het hardnekkige verhaal dat Hitler per onderzeeër naar Argentinië ontsnapte, houdt geen stand. Twee Duitse onderzeeërs gaven zich rond het einde van de oorlog wel over aan de Argentijnse marine, maar Hitler zat daar niet in. Precies dat onderscheid vormt de kern van de tour: de werkelijke geschiedenis is al zwaar genoeg, zonder verzonnen ontsnappingen eromheen.