Aan het front kan navigatie uitvallen, daarom bouwt Nederland drones die zichzelf de weg wijzen

© Ministerie van Defensie Aan het front kan navigatie uitvallen, daarom bouwt Nederland drones die zichzelf de weg wijzen Oorlogen veranderen, en dat zie je in Oekraïne: drones zijn cruciaal geworden op het slagveld. Maar hoe bestuur je een onbemand vliegtuigje als de vijand het signaal verstoort? In de Noordoostpolder zoeken ze naar een antwoord op deze vraag. Maak ons je Google-favoriet Op akkers, in weilanden en over gebouwen: de frontlinie in Oekraïne bestaat uit een wirwar van draden. Het zijn glasvezelkabels waarmee zowel de Oekraïners als de Russen hun drones besturen: De dunne kabels blijven tientallen kilometers aan de drone vastzitten en zorgen ervoor dat het onbemande vliegtuigje onder controle van de piloot blijft. Beide partijen gebruiken stoorzenders om radiografische signalen naar drones te verstoren. Daardoor blokkeert het gps-signaal en worden de onbemande vliegtuigjes onbestuurbaar en onbruikbaar. ‘Jammen’ of ‘spoofen’ heet dat in vaktaal. „Bij jamming weet de drone niet waar hij is en bij spoofing denkt de drone dat hij op een heel andere plek is”, zegt projectmanager Jorrit van den Eerenbeemt van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). De strijd in Oekraïne laat zien dat oorlogen veranderen. Het gebruik van drones blijkt cruciaal op het slagveld. Maar het lokt tegenreacties uit in de elektronische oorlogsvoering en ook daarop moeten partijen een antwoord zien te vinden. Bijvoorbeeld in de Noordoostpolder. Het NLR-terrein is sinds vorig jaar de thuisbasis van de Quick Response Drone Facility (QRDF). Dat is een samenwerking tussen Defensie, kennisinstellingen en bedrijven om vernieuwende drones of toepassingen te bedenken. © archief ANP Het leger is positief over het project dat zich richt op aanvallende en verdedigende drones en ruim een jaar bestaat. „We zien elke dag in Oekraïne hoe belangrijk samenwerking is en hoe die succesvol bijdraagt aan de verdediging tegen Russische agressie”, constateert woordvoerder Jesse Holweg van het ministerie van Defensie. Een voorbeeld is een alternatief navigatiesysteem voor drones. Bij uitzondering mag NLR meer vertellen over dit project. Want in de wereld van defensie draait het vooral om geheimhouding en de vijand niet wijzer maken dan hij mogelijk al is. In dit geval gaat het om kastjes die op of onder een drone bevestigd worden. Zoals de combinatie van een camera en intern geheugen. De een brengt de omgeving in beeld, de ander bevat een kaart van het gebied of maakt er een tijdens de vlucht. © archief ANP Op basis van wegen, water en bossen weet de drone waar hij vliegt”, legt projectmanager Van den Eerenbeemt uit. Hij vertelt over een baken dat bijhoudt hoelang de drone op een bepaalde snelheid vliegt. „Om de positie van de drone nauwkeuriger te bepalen. Deze gegevens worden normaal gesproken via gps gedeeld, maar hierdoor werkt alles offline.” De innovaties kosten honderden euro’s per stuk. Daardoor is de kans klein dat ze op kamikazedrones geplaatst worden. Maar wel onder verkenningsdrones in een gebied waar navigatie wordt verstoord, omdat een leger toch wil weten wat de vijand doet. Door de oorlog in Oekraïne is er veel meer aandacht voor drones. Dat geldt voor zowel het leger als voor bedrijven en kennisinstellingen. Het aantal NLR-onderzoekers dat zich bezighoudt met drones is gestegen en er komt een nieuw gebouw bij. Een gevolg is dat het aanbod van nieuwe drones en toepassingen groeit en dat vernieuwingen elkaar in rap tempo opvolgen. Bij het testen en ontwikkelen van drones voor het Nederlandse leger krijgt NLR een hoofdrol: De kennisinstelling weet wat Defensie wil en wat bedrijven kunnen. Daardoor kan NLR vraag en aanbod dichter bij elkaar brengen. Bovendien heeft het terrein een gesloten luchtruim en zeer moderne onderzoeksruimten. „Een bedrijf kan zelf niet de capaciteit of kennis hebben om een innovatie te verbeteren. Medewerkers kunnen hier werken en wij helpen hen bij het oplossen van een probleem. Op één locatie gaat