AI-chatbots verspreiden verboden Russische propaganda: ‘Sancties zijn niet effectief’

Vrijwel alle AI-chatbots geven zonder veel problemen verboden Russische propaganda door. © Getty ImagesVrijwel alle AI-chatbots geven zonder veel problemen verboden Russische propaganda door. AI-chatbots verspreiden verboden Russische propaganda: ‘Sancties zijn niet effectief’ Russische media zijn door de Europese Unie aan banden gelegd. Maar wie het aan AI-chatbots vraagt, krijgt gewoon alle Russische nieuwsbronnen en propaganda te zien, constateert journalistenvereniging RSF. ‘Deze chatbots zijn een uitstekend middel om Europese sancties te omzeilen.’ Frank Renout Correspondent Frankrijk 3 september 2026, 09:30 Maak ons je Google-favoriet Russische media die propaganda verspreiden, zijn sinds 2022 verboden in Europa. De EU wil haar burgers beschermen tegen nepnieuws uit Moskou. Maar dat Russische ‘nieuws’ is nog steeds zonder problemen te lezen: via AI-chatbots. Wie bijvoorbeeld aan ChatGPT om artikelen van tv-zender Russia Today of nieuwsdienst Sputnik vraagt, wordt op zijn wenken bediend. Het platform schotelt meteen artikelen van die twee Russische media voor, hoewel ze allebei verboden zijn. Dat blijkt uit onderzoek van de internationale journalistenvereniging RSF (Reporters sans Frontières) in Parijs. De organisatie vroeg zes verschillende chatbots om nieuws en actualiteiten van verboden Russische media door te geven. Naast ChatGPT van OpenAI ging het om Claude (van Anthropic), Gemini (van Google), Grok (van X), Meta AI (van Meta/Facebook) en Vibe (van Mistral). Vrijwel allemaal gaven ze zonder veel problemen verboden Russische propaganda door. Alleen Meta AI deed dat niet. Toen deze chatbot werd gevraagd naar verboden Russisch nieuws, was het antwoord dat dat onmogelijk was ‘vanwege Europese sancties’. ‘Dat bewijst dat het best mogelijk is dat chatbots zich aan de wet houden’, schrijft RSF. De andere chatbots trokken zich weinig tot niets aan van het Europese verbod. De één gaf vrijwel meteen de gevraagde Russische informatie, de ander deed dat na enig aandringen. Grok van Elon Musk gaf antwoord op de gestelde vragen: Russisch nieuws van verboden Russische organisaties werd direct doorgegeven. Google’s Gemini weigerde eerst om verboden Russische informatie door te geven, maar wilde dat Russische nieuws wel zelf samenvatten. Toen de vraag nog eens werd gesteld, lepelde Gemini alsnog al het gevraagde Russische (nep)nieuws op. Een derde verzoek werd weer geweigerd. De Franse chatbot Vibe (die vroeger Le Chat heette) bleek ‘opmerkelijk ingenieus’. In een eerste antwoord schreef Vibe dat Russia Today en Sputnik geblokkeerd of niet toegankelijk waren. Maar daarna ging Vibe zelf naar omwegen zoeken – hoewel de chatbot zag dat de media geblokkeerd waren. Op de Russische variant van Facebook (VKontakte) vond Vibe alsnog het nieuws van Russia Today en Sputnik. ‘Vibe was één van de meest creatieve chatbots als het gaat om het omzeilen van sancties’, aldus de journalistenvereniging. ‘Het vond zelfs aan applicatie die was gekoppeld aan Telegram waarmee de berichten van RT te lezen waren.’ Open AI liet in een reactie weten de bevindingen serieus te nemen en te bestuderen. RSF heeft zijn bevindingen doorgegeven aan de Europese Unie. ‘De sancties die de EU heeft ingesteld werken niet’, schrijft de organisatie verder. RSF wijst erop dat het Europese Hof van Justitie in juli van dit jaar nog oordeelde dat niet alleen die Russische media zelf zijn verboden in de EU, maar dat anderen op internet die Russische informatie ook niet mogen doorgeven. ‘Ons onderzoek laat zien dat deze chatbots een uitstekend middel zijn om Europese sancties te omzeilen. Het toont aan dat AI chatbots gereguleerd moeten worden. Sancties hebben nu vooral symbolische waarde maar zijn niet effectief.’ LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat mee met AD Lees meer Na Russische aanval op Leipzig slaat Europa alarm: ‘Hoogste tijd om onze tanden écht te laten zien’