AI-foto’s schrikbarend echt geworden, maar je kunt ze nog altijd herkennen

Welke vrouw is AI? (*antwoord onderaan het artikel). © thispersondoesnotexist.com, Getty ImagesWelke vrouw is AI? (*antwoord onderaan het artikel). AI-foto’s schrikbarend echt geworden, maar je kunt ze nog altijd herkennen De tijd dat je een AI-foto kon herkennen aan handen met zes vingers ligt achter ons. De AI-modellen zijn bijgestuurd en deepfakes ogen nu angstaanjagend echt. Experts leggen uit hoe je nepbeelden nu nog kunt herkennen en trekken aan de bel omdat oplichting makkelijker en laagdrempeliger is dan ooit. „Het probleem zit hem vooral in de snelheid waarmee nepbeelden de wereld rond kunnen gaan.” Jelmer Luimstra Techverslaggever 2 september 2026, 11:37Laatste update: 12:13 Maak ons je Google-favoriet Een jonge vrouw van een jaar of 27 lacht speels de camera in. Haar tanden zijn ontbloot, het haar blauwgeverfd. Ze oogt als iemand vol durf en levensenergie, maar schijn bedriegt. Deze vrouw bestaat helemaal niet, een computer heeft het plaatje gemaakt. AI-modellen zijn het afgelopen jaar érg goed geworden in het maken van levensechte portretfoto’s. Kon je AI-foto’s in het verleden nog relatief eenvoudig herkennen aan typische AI-foutjes, zoals handen met zes vingers? De nieuwste lichting zogeheten deepfakes is amper nog van echt te onderscheiden. Niet verrassend, vindt professor Siwei Lyu, die aan de University at Buffalo in New York onderzoek doet naar deepfakes. „In het verleden werden de AI-modellen puur getraind op een grote berg foto’s, waar ze zelfstandig patronen uit herkenden.” Dat leidde tot fouten. Nu worden de AI-modellen gericht bijgestuurd. „Zo krijgen AI-modellen de opdracht mee om handen met vijf vingers te maken.” Überrealistisch perfectionisme kan verraden dat een foto AI is Al is het haast niet te doen: wie heel goed kijkt, kan een AI-gezicht nog altijd onderscheiden van een vlees-en-bloedvariant. Zo zien AI-gezichten er vaak weinig excentriek uit, eerder ietwat alledaags. Ook zul je minder snel gezichten vol oneffenheden vinden, zoals een scheef oor. „Dit überrealistische perfectionisme kan verraden dat een foto door AI is gemaakt”, zegt Lyu. De professor raadt bovendien aan om te letten op de ogen op AI-foto’s. „Reflecties horen op beide ogen zichtbaar te zijn, maar zijn dat soms niet bij AI-foto’s.” Nog een tip: let bij vrouwen op hun - lange - haar. „Je kunt er soms plotselinge veranderingen in haarkleur en -vorm opmerken.” Toch waarschuwt ook Lyu: „Dit soort aanwijzingen leveren vaak een schijnveiligheid op. De AI-modellen worden namelijk precies op dit soort punten verbeterd. Bij een volgende versie van de modellen kan het zo zijn dat deze foutjes eruit zijn.” AI-foto’s zijn amper van echt te onderscheiden. Kun je zelf herkennen welke foto echt is en welke het product is van digitale koekenbakkerij? Doe de test! Een zorgwekkende ontwikkeling, vinden experts. Want dankzij deepfakes is oplichting makkelijker en laagdrempeliger dan ooit. Criminelen doen zich via nepvideo’s of AI-stemmen moeiteloos voor als jouw bankmedewerker, een politieagent of zelfs je eigen dochter. Maar het gaat veel verder dan alleen financiële fraude. Vooral de stroom digitale porno is schrikbarend, ziet onderzoeker Haroon Sheikh van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). „Heel veel jonge meisjes worden hier nu al slachtoffer van. Dat varieert van nepbeelden tot foto’s die digitaal worden ‘uitgekleed’, of zelfs complete neppornofilms.” In de VS slepen overheden makers van zulke nudify-tools al voor de rechter. Zo klaagde de staat Minnesota Grok, het AI-model van Elon Musk, aan. Ook in Nederland is de uitkleedapp van Grok inmiddels verboden. Politici kunnen de vervaagde grens tussen echt en nep bovendien gebruiken. Niet alleen om AI-gegenereerde propaganda te verspreiden, maar ook als smoesje, vreest onderzoeker Luuk Ex van het Rathenau Instituut. „Je kunt heel makkelijk twijfel zaaien over dingen die wel echt zijn gebeurd. Een politicus van wie een belastend geluidsfragment uitlekt,