Arts die al twee keer blunderde bij executies is dol op Trump en verdedigde ooit moordenaars

Een arts die moet toezien op een executie, maar betrokken raakt bij de ene pijnlijke mislukking na de andere: Mark Walton Fowler staat volop in de schijnwerpers. Na de mislukte executie van Christa Pike ligt de 50-jarige Amerikaanse in kritieke toestand in het ziekenhuis. Eerder dit jaar werd ook de executie van Tony Carruthers afgebroken. Bij beide was Fowler betrokken.

Pike kreeg woensdag een dodelijke injectie, maar overleefde die. Volgens het AD is zij daarmee de eerste terdoodveroordeelde bij wie dat gebeurde. Fowler moest toezicht houden op de uitvoering. Vermoedelijk bracht hij ook het infuus in, waarbij de naald door de ader heen in het omliggende weefsel terechtkwam. Zeker is dat laatste niet. Na de injectie meldde Pike hevige pijn in haar arm. De executie eindigde niet met haar dood, maar met een ziekenhuisopname.

De 68-jarige Fowler werkt al ongeveer 25 jaar als arts. Zijn naam had waarschijnlijk buiten beeld kunnen blijven: de identiteit van medici die aan Amerikaanse executies meewerken, wordt doorgaans afgeschermd. Dat geldt ook voor betrokken bewakers, legt Joop Bouma, auteur van De dood als straf, in het AD uit. In 2025 noemde een gevangenisdirecteur in Tennessee Fowler echter per ongeluk bij de aankondiging van de executie van Byron Black. Fowler voelde zich daar aanvankelijk ongemakkelijk bij. Inmiddels bevestigt hij soms zelf zijn aanwezigheid.

Ook bij Black verliep de uitvoering problematisch. Minuten na de injectie liet hij nog weten pijn te hebben. In zijn lichaam zat een defibrillator die vooraf uitgeschakeld had moeten worden om pijn te voorkomen. Vervolgens ging het in mei van dit jaar opnieuw mis, bij de 57-jarige Carruthers, die voor drie moorden was veroordeeld. Fowler slaagde er niet in een geschikte ader te vinden. Hij deed op verschillende plekken op Carruthers’ lichaam pogingen om een infuus aan te leggen, terwijl de veroordeelde kreunde van de pijn. Na anderhalf uur greep de gouverneur van Tennessee in. De executie werd stopgezet en uitgesteld; Carruthers leeft nog.

De Britse krant The Guardian publiceerde in augustus een profiel van Fowler, naar aanleiding van de gebeurtenissen rond Carruthers. Hij was ongeveer acht jaar eerder benaderd om bij executies te helpen en zou daarvoor naar verluidt 3000 dollar per keer krijgen. Waar veel artsen weigeren, behoort Fowler tot een kleine groep die wel meewerkt. Dat schuurt met de medische beroepsethiek: een arts hoort geen middelen toe te dienen met het doel iemand te doden.

Door de opeenvolgende incidenten is Fowler een herkenbaar gezicht geworden in het debat over de uitvoering van de doodstraf in Tennessee. Voor Pike en Carruthers zijn de gevolgen concreet: zij ligt in kritieke toestand in het ziekenhuis, zijn executie is uitgesteld. Daarmee gaat de discussie niet alleen over de straf zelf, maar ook over de medische verantwoordelijkheid bij de uitvoering ervan.