Cocktail van relschoppers, ultralinks en criminelen: hoe kon het zo misgaan in Frankrijk?

Frankrijk maakt de balans op na een protestweekend waarin vreedzame demonstraties werden overschaduwd door brandstichting, plunderingen en vernielingen. Honderdduizenden mensen wilden hun onvrede over het regeringsbeleid laten horen, maar het geweld trok de aandacht naar zich toe. De regering voert vandaag crisisoverleg. Ondertussen volgen plaatselijke verboden en avondklokken, terwijl demonstranten nieuwe acties voorbereiden.

Zaterdag trokken jongeren, ouders en gele hesjes door Franse steden. Hun zorgen: de situatie op scholen, duurder levensonderhoud en het beleid van de regering. De opnieuw gestegen brandstofprijzen zetten hun budget verder onder druk. Het grootste deel van de demonstraties bleef vreedzaam. Toch ging het op verschillende plekken hard mis toen gemaskerde relschoppers, veelal in zwarte kleding, opdoken. Auto’s en afvalbakken gingen in vlammen op, winkels werden geplunderd en gebouwen beschadigd. Alleen Parijs telde 1500 branden. In Limoges werd het stadhuis aangestoken; in Marseille drongen betogers het stadhuis binnen. De politie arresteerde ook zondag nog honderden mensen in Parijs, onder andere wegens plunderingen.

De politie had vooraf signalen dat georganiseerde ultralinkse groepen de protesten wilden aangrijpen om onrust te veroorzaken. Volgens een politiebron die met de NOS sprak, kwamen zij uit Frankrijk én andere Europese landen. Toch schoot de voorbereiding tekort. De autoriteiten rekenden landelijk op 60.000 tot 100.000 demonstranten, maar de opkomst lag tussen de 550.000 en 800.000. Er waren daardoor onvoldoende agenten om overal in te grijpen. Op de Parijse Place de la République verzamelden zich rond het middaguur vreedzame demonstranten, terwijl aan de randen zwarte, gemaskerde groepjes samenkwamen. Die aanpak staat bekend als Black Bloc: gezamenlijk optreden in zwarte kleding en met gezichtsbedekking, waarbij geweld wordt gebruikt. De tactiek komt voort uit ultralinkse en anarchistische bewegingen.

De politieke druk ligt vooral bij binnenlandminister Laurent Nuñez, die over de binnenlandse veiligheid gaat. Hij erkende vanochtend dat de autoriteiten in sommige steden hun grip op de situatie verloren. Volgens berichten bood hij zijn ontslag aan, maar het Élysée meldde dat president Macron dat niet accepteerde. Justitieminister Gérald Darmanin erkende op televisie eveneens dat de regering had gefaald. Onderwijsminister Édouard Geffray benadrukte op X dat het geweld tegen instituties de eisen van demonstranten had overstemd. Macron wees naar ultralinkse relschoppers en criminelen die op geweld uit waren, maar onderstreepte ook dat vreedzame betogers niet met vernielers mogen worden vereenzelvigd.

Intussen krijgen protesten op verschillende plekken beperkingen opgelegd. De premier pleit voor plaatselijke, beperkte avondklokken. Marseille verbiedt vandaag tussen 12.00 en 20.00 uur openbare bijeenkomsten en demonstraties. In Denain geldt een gisteren ingestelde avondklok tot en met zondag 25 oktober. Tegelijk ligt het protest niet stil: een blokkade bij de ingang van het Louvre zorgde vanochtend voor tijdelijke sluiting van het museum. De gele hesjes hebben bovendien nieuwe acties aangekondigd voor komende zaterdag en 31 oktober. Daarmee staan zowel het bewaken van de veiligheid als de ruimte voor vreedzaam protest opnieuw centraal.