Dat beeld met het kleumende meisje bleef hangen: vijf oud-bondscoaches over jubilaris Virgil van Dijk

Van zijn eerste minuten in Kazachstan naar interland nummer honderd tegen Servië: Virgil van Dijk bereikt zondagavond een mijlpaal bij Oranje. De verdediger groeide in die periode uit tot een bepalende speler en aanvoerder. Bondscoaches die met hem werkten, zien vooral een leider. Hun herinneringen laten zien hoe hij die positie stap voor stap veroverde.

Danny Blind gaf Van Dijk in oktober 2015 zijn debuut, ver van huis in Kazachstan. Oranje zat midden in een verbouwing. Ook Jeroen Zoet, Anwar El Ghazi en Kenny Tete maakten in die wedstrijd hun eerste minuten als international. Nederland won met 1-2, op de avond waarop Robin van Persie juist zijn honderdste interland speelde. Van Dijk vormde centraal achterin een duo met Jeffrey Bruma. Hun uitgangspositie verschilde: Bruma speelde met PSV in de Champions League, terwijl Van Dijk net aan zijn avontuur bij Southampton in de Premier League was begonnen.

Voor Blind zit de betekenis van dat debuut vooral in wat daarna volgde. Van Dijk kwam binnen in een lastige fase, maar hield stand en groeide door. De voormalig bondscoach noemt hem samen met Stefan de Vrij de centrale verdedigers die het afgelopen decennium hun stempel op Oranje drukten. De Vrij brak al door tijdens het WK van 2014; Van Dijk sloot later aan. In een periode waarin meerdere verdedigers voorbijkwamen, bouwden juist zij een langdurige, gezichtsbepalende rol op.

Dick Advocaat kiest een andere herinnering: de uitwedstrijd tegen Roemenië in Boekarest, die Nederland in 2017 met 0-3 won. Van Dijk droeg toen nog niet de aanvoerdersband, maar liet volgens Advocaat al duidelijk leiderschap zien. Dat zat niet alleen in zijn uitstraling en natuurlijke gezag, maar ook in de manier waarop hij met ploeggenoten omging. Advocaat benadrukt daarnaast dat Van Dijks internationale aanzien in Nederland weleens wordt onderschat. Over de kritiek op de verdediger is hij nuchter: die krijgt vrijwel iedereen. Dat Van Dijk zich onlangs op televisie stevig verweerde, kon hij waarderen.

Frank de Boer werkte door Van Dijks zware knieblessure slechts drie interlands met hem. Vooral het duel met Italië in Bergamo, in oktober 2020, bleef hem bij. Na een moeizame thuiswedstrijd tegen de Italianen koos De Boer uit voor drie verdedigers. Hij besprak die aanpak onder anderen met Van Dijk. Volgens De Boer werkte de oplossing goed en nam zijn aanvoerder nadrukkelijk verantwoordelijkheid.

De honderdste interland markeert daarmee meer dan een persoonlijk aantal. De herinneringen van Blind, Advocaat en De Boer tonen een ontwikkeling van nieuwkomer naar leider, met moeilijke fases en blessureleed onderweg. Tegen Servië krijgt die lange Oranje-loopbaan zondagavond een volgend herkenbaar ijkpunt.