Een verbod op AfD zal bar weinig uithalen, de denkbeelden blijven

Özcan Akyol. © Joost HovingÖzcan Akyol. Column Een verbod op AfD zal bar weinig uithalen, de denkbeelden blijven Özcan Akyol schrijft drie keer per week over wat hem bezighoudt. Özcan Akyol Columnist 7 september 2026, 21:00 Reageren Maak ons je Google-favoriet De klinkende overwinning van de extreemrechtse beweging AfD in Saksen-Anhalt baarde verschillende politieke leiders van de gevestigde partijen grote zorgen. Ondanks alle waarschuwingen die er waren, bijvoorbeeld over de ondemocratische denkbeelden en het willen dehumaniseren van medeburgers, hebben de kiezers massaal op de anti-establishment partij gestemd. Ik las nationale en internationale kranten, luisterde naar een paar analyses en zocht naar een goede verklaring voor deze opmars. Wat herhaaldelijk terugkomt, is de achterstelling die mensen in het oosten van Duitsland zouden voelen, net als hun heimwee naar de tijd van de muur, toen alles nog homogeen en overzichtelijk was. De DDR als veilige heimat, luidt het oordeel. Daarbij keert de onvrede over bondskanselier Friedrich Merz ook telkens weder in de analyses, want de man heeft meer beloofd dan waargemaakt – zoals iedere politicus op de wereld de afgelopen honderd jaar. Wat kennelijk niet benoemd mag worden, is dat ongetwijfeld niet álle mensen die op de AfD stemden racistisch zijn, maar een aanzienlijk deel is dat écht wel. Ik bedoel, los van zeer onsmakelijke opvattingen, zoals het willen uitzetten van Duitsers die in Duitsland geboren zijn, stond er ook populistische bullshit in het programma zoals de belofte om ‘buitenlandse restaurants’ te gaan sluiten. Hoe kan je deze retoriek nog met de mantel der liefde bedekken? Dit heeft niets te maken met zorgen over de sociale zekerheid en het verlies aan koopkracht: het is een beproefde manier om de onderbuik van kiezers te bespelen, door een zondebok uit te zoeken, in dit geval hardwerkende ondernemers die bijvoorbeeld pizza of döner verkopen. Hoe kan je deze retoriek nog met de mantel der liefde bedekken? In een democratie mogen alle geluiden bestaan, mits ze aan de wet voldoen. De tactieken van de AfD zijn allang over de welbekende rand. Er was zelfs gezegd dat mindervalide kinderen verplicht apart onderwijs moesten krijgen. Toch zal een gewenst verbod op de partij bar weinig uithalen. De denkbeelden blijven bestaan. Je kunt gevestigde partijen niet kwalijk nemen dat hun tegenstrevers racistisch zijn, maar het onvermogen om vijandbeelden met feiten te debunken is verontrustend. In Nederland zijn we daar ondanks alles toch bedrevener in. Hier mocht een radicaalrechtse coalitie zelfs even aan de knoppen zitten. Het gevolg was het grootste circus van onze parlementaire geschiedenis. In Duitsland liggen deze zaken wat gevoeliger. Daar torsen ze nog een trauma met zich mee. Des te vreemder dat traditionele partijen hun verhaal niet op orde hebben. Eus toert met zijn theaterprogramma De Klassenmigrant door Nederland. Speellijst en tickets via de website. Lees meer Erwin helpt drie omgekomen Eritreeërs en krijgt dreigbrieven: ‘Ik snap niet hoe je zoiets kunt zeggen’