Er komt geen baby meer ter wereld zonder PFAS in het lijf, en toch breiden PFAS-bedrijven hun productie nog uit

Een dronefoto van de Chemours-fabriek in Dordrecht. De fabriek ligt onder vuur vanwege PFAS. © Jeffrey GroenewegEen dronefoto van de Chemours-fabriek in Dordrecht. De fabriek ligt onder vuur vanwege PFAS. Er komt geen baby meer ter wereld zonder PFAS in het lijf, en toch breiden PFAS-bedrijven hun productie nog uit In plaats van minder PFAS te produceren, worden er wereldwijd juist meer van deze schadelijke chemicaliën gemaakt. Dat komt door de toegenomen vraag naar AI. De datacenters en microchips die AI aandrijven, kunnen nog niet zonder. Is er echt geen alternatief? Maak ons je Google-favoriet Hoewel binnen de Europese Unie gewerkt wordt aan een totaalverbod, er al steeds strengere regelgeving geldt en het aantal schadeclaims groeit, zijn producenten wereldwijd niet van plan te stoppen met de productie van PFAS. Dat blijkt uit onderzoek van de Zweedse milieuorganisatie ChemSec. ChemSec keek naar de uitbreidingsplannen van de tien grootste PFAS-producenten, en zag dat zeven van hen van plan zijn de productie uit te breiden. Het Japanse Daikin is zelfs van plan het komende jaar zijn productie te verdrievoudigen. Veel dichter bij huis heeft het Belgische bedrijf Syensqo ook flinke plannen. Het wil de productie geleidelijk aan steeds verder opschalen. Daarvoor is in elk geval de productie in het Franse Tavaux (onder Dijon) flink opgeschroefd. Veruit de meeste bedrijven breiden de productie uit vanwege de toegenomen vraag naar microchips en datacenters die AI mogelijk maken. Ook is extra capaciteit nodig voor de productie van lithiumionbatterijen die gebruikt worden in elektrische auto’s. Voor de productie van chips en batterijen worden fluorpolymeren gebruikt, een specifieke vorm van PFAS. Chipmachinefabrikant ASML gebruikt deze fluorpolymeren in haar machines voor onder meer afdichtingen en vloeistofslangen in de machine. Op dit moment zijn dit de enige stoffen die bestand zijn tegen de agressieve chemicaliën die gebruikt worden in de chipproductie. Voor de koeling van datacenters worden vloeibare PFAS gebruikt. Deze nemen de hitte van de servers snel op, maar geleiden geen elektriciteit, zodat er geen kortsluiting kan ontstaan. Er is veel minder koelwater nodig, en ook hier geldt dat deze vorm van PFAS andere materialen op geen enkele manier aantast. Om die reden zijn PFAS lange tijd als wondermiddel gezien: ze zijn water-, vet- en vuilafstotend en zelfs onder extreme omstandigheden kan niets deze kunststoffen aantasten. Maar dit is ook meteen de keerzijde: deze chemicaliën hopen zich hierdoor voor eeuwig op in het milieu en in ons lichaam. Volgens emeritus hoogleraar Jacob de Boer wordt inmiddels geen baby meer geboren zonder PFAS in het lichaam, waar de baby ook ter wereld komt. In de loop van het leven stapelt zich de hoeveelheid verder op, omdat PFAS zich inmiddels overal in bevinden, tot in moedermelk en kraanwater aan toe. Emeritus hoogleraar Jacob de Boer op de dijk bij Hansweert aan de Westerschelde. © Cynthia Cats Het RIVM kwam vorig jaar voor het eerst met een eigen onderzoek. Daaruit bleek dat de meeste Nederlanders te veel PFAS in hun bloed hebben. Het instituut onderzocht hiervoor 1500 bloedmonsters uit de jaren 2016 en 2017. Dinsdag presenteert ze de resultaten van een vervolgonderzoek waarbij bloedmonsters uit 2025 zijn geanalyseerd. Te veel PFAS in ons bloed kan de werking van ons immuunsysteem aantasten. Ouderen en kleine kinderen hebben daar als eersten last van. Voorlopig zijn er evenwel geen alternatieven om zonder PFAS te voldoen aan de toegenomen vraag naar chips, batterijen en koelsystemen voor datacenters. Volgens De Boer zal dat ook niet veranderen, zolang er geen totaalverbod komt op het gebruik ervan. „Er zijn een paar grote spelers die de markt beheersen. Zij zijn goed in het maken van deze grondstof, en zullen dat blijven doen. Je hebt dus andere bedrijven nodig, start-ups, om een alternatief te maken. Pas als er een verbod komt, met een redelijke overgangstermijn, zullen nieuwe be