Er zitten PFAS in ons bloed, wat kun je doen? ‘Als je altijd hetzelfde eet, vergroot je het risico op schadelijke stoffen’

© Getty Images Er zitten PFAS in ons bloed, wat kun je doen? ‘Als je altijd hetzelfde eet, vergroot je het risico op schadelijke stoffen’ PFAS zitten in onze leefomgeving, in veel gebruiksartikelen en ook in sommige voedingsmiddelen. Maar hoe schadelijk is dat nu precies en wat kunnen we eraan doen? Twee experts geven antwoord. „PFAS zijn schadelijk, maar overgewicht en ongezond eten zijn nog veel schadelijker.” Elleke van Duin Redacteur Gezond 28 september 2026, 13:15Laatste update: 13:44 Reageren Maak ons je Google-favoriet Iedereen in Nederland heeft verschillende soorten PFAS in het bloed. Slecht nieuws, zou je denken. Maar hoeveel zorgen moeten we ons nu eigenlijk maken? „Als PFAS in je voeding zitten, kun je niet zoveel doen om ze er à la minute uit te halen of vanaf nu zo te gaan leven dat je het nooit meer binnenkrijgt. Want het zit nu eenmaal in het milieu en in veel gebruiksartikelen’’, vertelt Majorie van Duursen, toxicoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. PFAS is de afkorting voor poly- en perfluoralkylstoffen. Hieronder vallen chemische stoffen die slecht afbreken en zich ophopen in het milieu en onze leefomgeving. Producten zoals pannen, regenjassen, bakpapier en blusschuim bevatten bijvoorbeeld PFAS. Ook zit het in voedsel en drinkwater. Ze vervolgt: „Dat er PFAS in onze omgeving aanwezig zijn, is geen verrassing meer, maar een feit. Feit is ook dat de hoeveelheid die we binnenkrijgen meer is dan de gezondheidskundige norm. Gezondheidsrisico’s zijn dus zeker aan de orde. Zo kunnen PFAS zorgen voor een verminderde werking van het immuunsysteem en kunnen bepaalde varianten effect hebben op de voortplanting, de lever en zaadbalkanker. Maar het is niet zo dat je acuut ziek wordt als je PFAS in je bloed hebt.’’ Op individueel niveau is het effect volgens de hoogleraar moeilijk vast te stellen. „Het heeft geen zin om nu direct je bloed te laten meten. Want je kunt er niet echt iets aan doen.’’ Ja, je kunt investeren in PFAS-vrije pannen of PFAS-vrije cosmetica. „Dan kom je er minder mee in aanraking. Maar die pannen en cosmetica moeten geproduceerd worden en daarbij komen er weer PFAS vrij.’’ Het lastige is alleen dat je aan etiketten vaak niet kunt zien of er PFAS in een product zitten. „Dat maakt het nog moeilijker’’, aldus Van Duursen. „Wat in het milieu zit, komt ook in ons voedsel. Vervelend, maar helaas wel de waarheid’’, zegt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid van het Voedingscentrum. Het lastige is volgens de expert voedselveiligheid dat er, naast de bekende gezondheidsrisico’s, nog veel onbekend is over de gevolgen van PFAS. „Dat is lastig en beangstigend, want als gewone consument hoor je wel van alles over PFAS, maar hier kun je niet zoveel mee.’’ Wel is bekend dat sommige producten of organismen meer PFAS bevatten dan andere. „Zo zwemt vis in buitenwateren en kan daardoor PFAS opnemen. Aan de andere kant: vis is rijk aan visvetzuren. Daar is wel uitgebreid onderzoek naar gedaan en er is overtuigend bewijs dat vis het risico op hart- en vaatziekten verlaagt. Als Voedingscentrum adviseren wij nog steeds om eens per week vis te eten, bij voorkeur vette vis met veel omega 3-vetzuren. Zoals zalm en haring. Dat weegt nog altijd op tegen het risico van PFAS in de vis.’’ Bij voeding gaat het vaak om het afwegen van de plussen en minnen, legt Van der Vossen uit. „Aan de ene kant is het duidelijk dat je ongewenste schadelijke stoffen uit je omgeving moet weren, maar aan de andere kant zijn er ook voordelen aan verschillende voedingsstoffen. Het gaat om de balans: eet gezond en gevarieerd. Als je altijd hetzelfde eet, vergroot je het risico dat je te veel van eenzelfde schadelijke stof zoals PFAS binnenkrijgt. Je kunt ze niet vermijden, maar je kunt het risico op inname wel verminderen.” Begin vorig jaar deed het Voedingscentrum onderzoek naar de aanwezigheid van voedselrisico’s onder zowel consumenten als voedingsdeskundigen. Centrale vraag was: van welke voedingsstoffen denken ju