Excuses sociale dienst voor fraude rond toeslagenschandaal: ‘Hadden de processen niet goed op orde’

Geld dat onder meer bestemd was voor ouders die door de toeslagenaffaire zijn geraakt, is bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) mogelijk maandenlang misbruikt. Een ingehuurde medewerker en een familielid dat daar ook werkte, konden vermoedelijk hun gang gaan doordat controles tekortschoten. De dienst erkent die fouten en heeft excuses aangeboden aan de zeven gemeenten waarvoor zij werkt.

Secretaris-directeur Guido von Grumbkow hoorde in februari dat er iets grondig mis zat. Het interne controleteam ontdekte bij steekproeven een opvallend patroon: een groep bedrijven kreeg steeds opnieuw betalingen voor opdrachten rond hulp aan toeslagenouders. Die bedrijven bleken verbonden aan de twee medewerkers. Eén bedrijf stond op naam van de ingehuurde kracht; ook ging er geld naar een bedrijf van het familielid dat bij de dienst werkte. De ingehuurde medewerker was halverwege vorig jaar begonnen en had een verklaring omtrent gedrag aangeleverd. Het familielid werkte er al jaren. Beiden maakten deel uit van het team voor de afhandeling van de toeslagenaffaire.

In totaal gaat het om ongeveer een miljoen euro aan verdachte uitgaven. Dat betekent niet dat dat hele bedrag verdwenen is: de betrokken bedrijven hebben daadwerkelijk diensten of spullen geleverd. Hoeveel geld mogelijk onterecht is ontvangen, staat niet vast. Volgens de dienst zijn er wel sterke aanwijzingen dat bedrijven te hoge bedragen rekenden. Ook kunnen rekeningen dubbel zijn betaald. Von Grumbkow zegt dat veel signalen erop wijzen dat ouders de begeleiding en spullen kregen waarop zij recht hadden. Daardoor hoefden zij niet direct te merken dat er achter de schermen mogelijk iets misging met de betaling.

De controle op grotere bedragen bleek makkelijk te ontwijken. Voor iedere betaling boven de 10.000 euro was toestemming van een teamleider nodig, maar door facturen op te delen bleef die extra check achterwege. Zo werd een rekening van 39.829,67 euro verdeeld over zes kleinere bedragen. Het geld kon vervolgens worden overgemaakt zonder dat een leidinggevende ertussen kwam. Daarnaast werden e-mails met toestemming voor bepaalde uitgaven soms opnieuw gebruikt. Von Grumbkow bood donderdagochtend tijdens de reguliere bestuursvergadering excuses aan voor de gebrekkige interne processen.

De problemen speelden terwijl de SDD de hulp aan toeslagenouders juist uitbreidde. Na toenemende klachten van gedupeerden werd vorig jaar een nieuw team opgebouwd en ging de dienst meer mensen ondersteunen. Die hulp is een wettelijke taak en kan uiteenlopen van psychische begeleiding en ondersteuning bij het zoeken naar werk tot woninginrichting of een laptop. Volgens Von Grumbkow ontstond bij die uitbreiding ruimte voor de mogelijke fraude. De dienst erkent daarmee dat de controle niet voldoende meebewoog. Hoe groot de financiële schade precies is, blijft nog onduidelijk.