Financiële gevolgen van scheiding: ‘Als je het niet meldt bij het pensioenfonds, loop je geld mis’

Na een scheiding zijn vrouw vaak financieel kwetsbaar. © Getty ImagesNa een scheiding zijn vrouw vaak financieel kwetsbaar. Financiële gevolgen van scheiding: ‘Als je het niet meldt bij het pensioenfonds, loop je geld mis’ Na de emotionele klap van een scheiding volgt vaak de financiële klap. Vrouwen zijn de afgelopen decennia veel zelfstandiger geworden, maar zodra een relatie strandt, blijken zij nog altijd financieel veel kwetsbaarder dan mannen. Hoe zorg je dat je niet financieel vastloopt als je relatie eindigt? Maak ons je Google-favoriet Die financiële problemen ziet Marianne Bruijn, financieel expert en oprichter van The Female Fix, in de praktijk voortdurend. Volgens haar is een goed salaris alleen niet genoeg om echt zelfstandig te zijn. „Veel vrouwen denken: ik heb toch een goede baan, dus ik red me wel. Maar financiële zelfstandigheid gaat veel verder dan alleen je salaris. Het gaat erom of je nu en later voldoende hebt om je leven te bekostigen, ook als er iets misgaat.” Het CBS rekent iemand economisch zelfstandig als die minstens het bijstandsniveau verdient. In 1977 was slechts 20 procent van de vrouwen economisch zelfstandig, inmiddels is dat bijna 70 procent. Bij mannen bleef het aandeel in al die jaren stabiel rond de 80 procent. Afhankelijk van je situatie zou je drie tot zes maandsalarissen achter de hand moeten hebben. Dat noem ik je fuck-it-potje „Financieel onafhankelijk ben je in Nederland pas als je het minimumloon verdient”, zegt Bruijn. Dat is ongeveer 2100 euro netto per maand. „Maar ook dan heb je nog geen reserves om een buffer op te bouwen of aanvullend pensioen te verzorgen. Ik praat daarom liever over financiële zelfredzaamheid. Dat betekent dat je het nu én later op orde hebt: een stabiel inkomen, een buffer én pensioenopbouw.’’ „Afhankelijk van je situatie zou je drie tot zes maandsalarissen achter de hand moeten hebben. Dat noem ik je fuck-it-potje. Als er dan iets gebeurt, heb je altijd een uitweg. Alles wat je daar bovenop spaart kun je beleggen voor later.” De financiële kwetsbaarheid zie je scherp terug na een scheiding. „Vrouwen verliezen in het eerste jaar na een scheiding gemiddeld ruim 20 procent van hun koopkracht, terwijl mannen er soms zelfs licht op vooruitgaan”, zegt Bruijn. „Dat verschil hangt samen met het feit dat vrouwen vaker deeltijd werken en daardoor minder verdienen en minder pensioen opbouwen.” Juist dat pensioen blijkt vaak een blinde vlek. „Veel mensen weten niet dat ze tijdens hun huwelijk samen pensioen opbouwen. Een kwart van de vrouwen weet niet of ze überhaupt pensioen hebben opgebouwd”, vertelt de financieel expert. „Als je wilt dat het ouderdomspensioen meteen verdeeld wordt, moet je dat binnen twee jaar bij het pensioenfonds melden.” Laura Kistemaker, mede-oprichter van Uitelkaar.nl, een online platform waar stellen hun scheiding gezamenlijk kunnen regelen, ziet in haar werk hoe vaak mensen hun financiële situatie onderschatten. „Heel veel mensen die bij ons de scheiding regelen, hebben eigenlijk geen idee hoe het zit”, zegt ze. „Scheiden was nooit de bedoeling van het huwelijk, dus mensen denken er vaak niet over na.” Dat leidt in de praktijk regelmatig tot verrassingen. ,,We hebben bijvoorbeeld stellen waarbij één van de twee heel veel schulden heeft. Als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd, ben je ook voor de helft verantwoordelijk voor de schulden van je ex. Dat realiseren mensen zich vaak pas op het moment dat ze uit elkaar gaan.” Ook het koophuis zorgt voor hoofdbrekens. Door de gestegen huizenprijzen zit daar vaak flinke overwaarde op. Degene die in het huis blijft wonen, moet de ander uitkopen én de hypotheek kunnen dragen. „Dat lukt lang niet altijd”, zegt Kistemaker. „Soms spreken stellen een lagere waarde af dan de marktwaarde, bijvoorbeeld de WOZ-waarde. Of de vertrekkende partner zegt geen aanspraak te willen maken op de overwaarde. Maar de Belastingdienst ziet dat als een schenking en dan moet er schenkbelasting worden b