Geen Europese leider gaat zo om met slavernijverleden als Willem-Alexander: vandaag ontvangt hij ‘zijn’ onderzoek

Koning Willem-Alexander nam in 2022 zelf het initiatief voor een onderzoek. © ANPKoning Willem-Alexander nam in 2022 zelf het initiatief voor een onderzoek. Geen Europese leider gaat zo om met slavernijverleden als Willem-Alexander: vandaag ontvangt hij resultaten van ‘zijn’ onderzoek Koning Willem-Alexander neemt vrijdagochtend de resultaten in ontvangst van het onafhankelijke onderzoek naar de rol van zijn familie in de koloniale geschiedenis van Nederland. Een onderzoek naar een gevoelig onderwerp dat hij zélf heeft geïnitieerd. Hoe bijzonder is het dat een koning dit zelf voorstelt? En wat gaan we lezen? Vijf vragen over het onderzoek. Anne Gordijn Verslaggever Koninklijk Huis 2 oktober 2026, 06:00Laatste update: 07:05 Maak ons je Google-favoriet Waarom is dit onderzoek uitgevoerd? Dat maakt het gelijk zo interessant: koning Willem-Alexander nam hier in 2022 zelf het initiatief toe. „Diepgaande kennis van het verleden is essentieel om historische feiten en ontwikkelingen te kunnen begrijpen en de impact daarvan op mensen en gemeenschappen zo scherp en eerlijk mogelijk onder ogen te kunnen zien”, zei de koning toen. En dus moest er een ‘grondig, kritisch en onafhankelijk’ onderzoek worden uitgevoerd. Echt verrassend is dat niet: Willem-Alexander is historicus en is als koning veel bezig met het koloniale verleden van zijn familie. Zo besloot hij de Gouden Koets niet meer te gebruiken, omdat op de panelen beelden van tot slaaf gemaakten staan. Daarnaast bood hij in 2023 excuses aan voor het Nederlandse slavernijverleden. De Gouden Koets achter een vitrine bij het Amsterdam Museum. Koning Willem-Alexander besloot de koets niet meer te gebruiken vanwege de afbeeldingen. © Joris van Gennip Wie doen het onderzoek? De koning heeft opdracht gegeven, maar is verder niet inhoudelijk betrokken bij het onderzoek. Het Koninklijk Huis heeft zich niet bemoeid met de opzet, de uitvoering of de conclusies. Wel heeft de koning volledige toegang gegeven tot documenten en bronnen uit zijn koninklijke archieven. Het onderzoek is uitgevoerd aan de Universiteit Leiden en werd geleid door een onafhankelijke commissie bestaande uit vier onderzoekers. Zij stuurden op hun beurt tientallen wetenschappers aan. V.l.n.r. Gert Oostindie, Esther Captain, Henk te Velde en Kathleen Ferrier. © NLBeeld - Voorzitter en hoofdonderzoeker Gert Oostindie, emeritus-hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis aan het Instituut voor Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. - Esther Captain, historicus, senior onderzoeker en staflid bij het KITLV in Leiden en bijzonder hoogleraar Intergenerationele impact van kolonialisme en slavernij aan de Universiteit Utrecht. - Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan het Instituut voor Geschiedenis aan de Universiteit Leiden en decaan van de Faculteit der Geesteswetenschappen van deze universiteit. - Kathleen Ferrier, oud-Kamerlid en deskundige op het gebied van internationale betrekkingen, mensenrechten, diversiteit en inclusie. In ieder geval een flinke stapel boeken: vijf in totaal. Die krijgt de koning vrijdag overhandigd in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden. De boekenserie bestaat uit een biografisch boek, twee thematische bundels, een internationale vergelijking en één samenvattend, toegankelijk publieksboek met de titel Oranje en de Koloniën, 1600-2025. Dat verschijnt ook in het Engels. Hoofdonderzoeker Oostindie deed eerder al onderzoek naar de rol van de familie Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Volgens zijn onderzoek hadden voorouders van de koning waarschijnlijk zelf tot slaaf gemaakten én waren ze via de West-Indische Compagnie betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel. Daarnaast bleek drie jaar geleden uit onderzoek dat de voorouders van koning Willem-Alexander zich flink verrijkt hebben met de koloniale uitbuiting van Nederlands-Indië. De prinsen van Oranje speelden een belangrijke rol in de politiek van roof, uitbuiting, slavernij en dwangarbe