Hackers uit Rusland en Noord-Korea verdienen miljarden en zijn lastig te pakken: ‘In Rusland is wat ze doen niet illegaal’

Online criminelen zijn in Rusland vogelvrij, weet afpersingshoogleraar Anja Shortland. © Jean-Pierre JansOnline criminelen zijn in Rusland vogelvrij, weet afpersingshoogleraar Anja Shortland. Hackers uit Rusland en Noord-Korea verdienen miljarden en zijn lastig te pakken: ‘In Rusland is wat ze doen niet illegaal’ De datalekken vliegen je om de oren. Veel breinen achter grote hacks kunnen in landen als Rusland ongestoord hun gang gaan, weet hoogleraar Anja Shortland. Shortland is bang dat ze op een dag het land op zwart zetten. „Ze kunnen ons massaal ontwrichten.” Jelmer Luimstra Techverslaggever 25 september 2026, 08:00Laatste update: 08:58 Maak ons je Google-favoriet In de systemen van een bedrijf inbreken, een bak klantdata stelen en grote sommen losgeld eisen. Deze truc zou criminelen jaarlijks wel 1 miljard dollar opleveren. Niet zelden zitten ze in landen als Rusland of Noord-Korea, waardoor je niets tegen hen kunt beginnen. Afpersingshoogleraar Anja Shortland van King’s College London schreef er een boek over, Je geld of je gegevens. Afpersende hackers: lange tijd waren vooral individuen daar de dupe van, vertelt de Duits-Britse onderzoeker vanuit het kantoor van De Nederlandsche Bank, waar ze later die dag een toespraak houdt. „Hackers vroegen mensen losgeld om hun kostbare gegevens terug te krijgen. Toen mensen hun online beveiliging beter op orde kregen, verschoven hackers de aandacht naar bedrijven.” „Ja. Bedrijven maken zich grote zorgen over boetes voor het lekken van klant- of leveranciersgegevens. In plaats van honderdduizend mensen elk 300 dollar afhandig te maken, konden hackers in één keer grotere bedragen verdienen. Ze eisten steeds meer: van enkele duizenden dollar naar uiteindelijk miljoenen dollars.” „Ook AI heeft het hackers makkelijker gemaakt. Lange tijd richtten hackers zich vooral op Engelstalige landen, vanwege de taalbarrière. Door AI kunnen hackers nu met minimale inspanning e-mails in het Nederlands opstellen.” Bij zo’n hacker denk je al snel aan een jonge gast in een hoodie. „Soms zijn het zelfs Amerikaanse of Britse tieners die vanuit hun slaapkamer een ravage aanrichten, uit kattenkwaad. Hackerssoftware is de laatste tijd voor iedereen toegankelijker geworden. Het is voor hen eenvoudig om hackerssoftware te downloaden vanaf het darkweb.” Of iemand uiteindelijk hacker wordt of juist in de cybersecurity gaat werken, hangt af van waar iemand geboren is „Deze wereld lijkt een bepaald type jonge mannen aan te trekken dat handig is met computers. Ze zijn allemaal uit hetzelfde hout gesneden. Of iemand uiteindelijk hacker wordt of juist in de cybersecurity gaat werken, hangt af van waar iemand geboren is. Als je het verkeerde paspoort hebt, kun je niet in bijvoorbeeld Silicon Valley aan de slag. In Rusland kun je in die kleine economie een baantje zoeken of goed geld verdienen in de patriottische cybercriminaliteit.” Van verschillende Russische kopstukken uit de hackerswereld is bekend wie zij zijn. Zo looft de FBI 10 miljoen dollar uit voor LockBit-brein Dmitry Yuryevich Khoroshev, verantwoordelijk voor hacks op de KNVB en Boeing. „Rusland ziet wat zij doen niet als een misdrijf. Hackers worden als internetstartups gezien, die niets doen wat tegen de Russische belangen ingaat. Zolang ze Rusland niet verlaten, is er niets aan de hand.” Je moet er maar op vertrouwen dat zo’n hacker geen kopie van de data bewaart, om later alsnog te publiceren „Dat is de vraag. Maar 20 tot 25 procent van de slachtoffers betaalt hackers. Je moet er maar op vertrouwen dat zo’n hacker geen kopie van de data bewaart, om later alsnog te publiceren. Hackers werken onder anonieme pseudoniemen. ‘Mr. 12345’ kan morgen ‘mr. 6789’ heten en hetzelfde bedrag nog eens van je eisen.” Als al je gegevens al zijn gelekt, wat maakt zo’n datalek dan nog uit? „Als je gegevens voor de vijftiende keer uitlekken, word je daar online inderdaad misschien niet veel kwetsbaarder door. Wel leidt dat ertoe dat de kosten van lev