Hoe herken je het westnijlvirus en wat kun je doen om het te voorkomen? Expert legt uit

met video Hoe herken je het westnijlvirus en wat kun je doen om het te voorkomen? Expert legt uit Het westnijlvirus is in Nederland en lijkt een blijvertje. Hoewel de berichten over besmettingen tot onrust kunnen leiden, is paniek volgens experts absoluut niet nodig. Maar wat is dit virus precies, hoe herken je het en hoe bescherm je jezelf? Elleke van Duin Redacteur Gezond 25 september 2026, 16:15Laatste update: 17:34 Maak ons je Google-favoriet Barry Rockx is senior onderzoeker bij Wageningen Bioveterinary Research en buitengewoon hoogleraar virologie aan de Wageningen Universiteit „Het westnijlvirus is een zogeheten ‘arbovirus’, een afkorting van arthropod-borne virus. Dit betekent simpelweg dat het virus wordt overgedragen door geleedpotigen. Het komt uit dezelfde virusfamilie als het zika- en denguevirus.” „De ziekte wordt overgedragen door muggen, en in Nederland is het specifiek de gewone huismug, de Culex pipiens, de meest voorkomende mug in Nederland, die het virus efficiënt kan verspreiden.” „Trekvogels spelen een grote rol bij de verspreiding: zij brengen het virus na de winter mee ons land in. Als een mug zich voedt met het bloed van zo’n besmette vogel, raakt de mug geïnfecteerd. Deze mug kan het virus vervolgens weer overdragen aan andere vogels, maar ook aan mensen en paarden.” „Andersom kunnen muggen het virus niet van mensen en andere zoogdieren krijgen. Meestal worden wij niet ziek van het virus, maar er is wel een kans op complicaties en die kunnen vrij ernstig zijn, inclusief overlijden.’’ „Voor veruit de meeste mensen verloopt een infectie zonder symptomen. Ongeveer 20 procent van de geïnfecteerde personen krijgt last van milde, griepachtige klachten, zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn, buikpijn en diarree. En soms huiduitslag of vergrote lymfeklieren.” „Bij slechts zo’n 1 procent is er een risico dat het virus binnendringt in het centraal zenuwstelsel. Dit kan leiden tot ernstige neurologische klachten, waaronder een ontsteking van de hersenen (encefalitis) of de hersenvliezen (meningitis), wat in zeer ernstige gevallen dodelijk kan zijn.” Lees ook: Vijfde persoon met westnijlvirus overleden: RIVM meldt zestien nieuwe gevallen in een week „Volgens het RIVM is bij deze ernstige ziektes de kans op overlijden 4 tot 14 procent. Bij mensen van 70 jaar of ouder kan dit stijgen naar 15 tot 29 procent. Tot nu toe worden deze zware complicaties vooral gezien bij ouderen en mensen met een verminderd afweersysteem door onderliggend lijden.’’ „Als je gestoken wordt door een besmette mug, word je niet direct ziek. De incubatietijd ligt tussen de twee en veertien dagen. In de meeste gevallen duurt het ongeveer een week nadat je bent gebeten voordat de eerste klachten ontstaan. Je muggenbult is op dat moment vaak alweer verdwenen. Iemand die westnijlkoorts heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen.’’ „Heel erg klein, maar niet nul. Het percentage muggen dat daadwerkelijk positief is en het virus bij zich draagt, is ontzettend laag. We spreken nu over enkele tientallen gevallen op achttien miljoen Nederlanders. Maar we moeten ons wel beseffen dat het virus inmiddels op veel verschillende plekken is opgedoken, zowel in de provincie als in de stad.’’ „De verwachting is dan ook dat de ziekte zich hier definitief vestigt en in de toekomst een jaarlijks terugkerend fenomeen wordt. Huisartsen moeten dus alert zijn en anticiperen. Als iemand neurologische klachten heeft, dan is westnijlkoorts nu wel een van de aandoeningen waarop getest gaat worden.’’ „Nee, mensen kunnen het westnijlvirus niet zomaar aan elkaar doorgeven. Er zijn een aantal zeldzame uitzonderingen. Daarbij gaat het om overdracht via bloedtransfusie of orgaandonatie. Daarom test Sanquin in heel Nederland alle donaties van bloed, bloedplaatjes en plasma op de aanwezigheid van het westnijlvirus.” „Omdat het virus via muggen wordt overgedragen, is het devies simpel: zorg dat je niet gestoken wordt. Dit kun je doen door horren voor je ram