Hof in Missouri fluit Republikeinen terug bij slag om kiesdistricten

Voor president Trump is het "een zwarte dag voor het recht", voor activisten in Missouri zegeviert dat recht juist. Het Hooggerechtshof van Missouri heeft een poging van het Republikeinse bestuur om kiesdistricten in hun eigen voordeel te hertekenen geblokkeerd. Eerst moet er een referendum over worden gehouden. Zowel Republikeinen als Democraten hertekenen de kiesdistricten al sinds jaar en dag in hun eigen voordeel zodra ze de macht in een staat hebben. In de VS heet dat 'gerrymandering'. Normaal gebeurt dat vlak na de volkstelling, die eens in de tien jaar plaatsvindt. Onder druk van Trump doen rode staten als Texas en Missouri het nu vlak voor de verkiezingen, waarop blauwe staten als Californië op hun beurt terugslaan. Zo'n gecoördineerde actie op de valreep van de midterms is nieuw. De nettowinst voor de Republikeinen wordt waarschijnlijk tien zetels of meer. 'Smerige trucjes' Door de manipulatie dreigden de Democraten ook in Missouri een zetel in het Congres kwijt te raken. In Kansas City, de grootste stad van de staat, bezorgt de overwegend zwarte bevolking hun zwarte volksvertegenwoordiger al tientallen jaren moeiteloos de verkiezingswinst. Bij de herindeling werden witte plattelandsdorpjes tot ver in de omstreken aan het stadsdistrict vastgeplakt, gebieden waar doorgaans Republikeins wordt gestemd. Door die vermenging dreigde de zittende zwarte kandidaat plotseling het onderspit te delven tegen zijn Republikeinse opponent. "Heel smerige trucjes, heel treurig", zegt de Afro-Amerikaanse Jane. "Amerika wordt alleen nog vertegenwoordigd door wie Trump naar voren schuift." Jane is van Nigeriaanse afkomst en struint tweedehands spullen af aan Troost Avenue, de straat waarlangs de nieuwe districtsgrens loopt. Juist hier steekt dat, want Troost Avenue heeft een beladen geschiedenis. De straat is vernoemd naar de Nederlandse slavenhouder Benoist Troost, een van de oprichters van Kansas City, en vormde tot in de jaren 60 de officiële scheidslijn tussen de witte en zwarte gemeenschap. "Het is een dubbele klap in ons gezicht", zegt Chris Goode, ondernemer aan Troost Avenue. "Deze rode lijn is nu verder verankerd." Hij runt een winkel aan de 'witte kant' van de straat: "Mijn grootvader had dat niet kunnen doen, Joodse, Latino of zwarte Amerikanen kregen daar geen hypotheek." Handtekeningen opgehaald Pogingen van Goode om de straat te hernoemen naar 'Truth Avenue' strandden. Door die nieuwe kieskaart voelt hij zich opnieuw weggezet. De sapbar van Goode valt ineens buiten het district van de zwarte kandidaat. Voor de ondernemer gaat de herindeling verder dan politiek gekonkel. "Ze probeerden niet alleen een zetel af te pakken, maar ook ons gezicht in de grond te duwen", zegt hij geëmotioneerd. "Ze trappen je, terwijl je al op de grond ligt." Boze inwoners van Missouri haalden ruim 300.000 handtekeningen op om een referendum tegen de herindeling af te dwingen, maar werden genegeerd door het hoofd van de kiesraad, een Republikein. Ook bij twee lagere rechters haalden ze afgelopen maand bakzeil. Dus trokken ze naar het Hooggerechtshof, waar hun zaak deze week diende. Protest bij de rechter Voor het Hof in Jefferson City verzamelen zich tijdens de zitting enkele honderden betogers. Een van hen zeult een doodskist mee. "Daar zit de grondwet in, de Republikeinen proberen die te slopen", zegt demonstrant Zane Scott. Voor een zwarte betoger rijt de kwestie oude wonden open. "Mijn vader moest vroeger nog 'kiesbeslasting' betalen bij de stembus." Dat was een maatregel waarmee zuidelijke staten zwarte stemmers probeerden te weren. Kiezers horen hun politici te kiezen, niet andersom, zegt Richard von Glahn van actiegroep People Not Politicians, die de zaak aanspande. Een dag later krijgt hij gelijk: de zeven hoge rechters besluiten unaniem dat de inwoners van Missouri eerst over de herindeling mogen stemmen voordat de kaart gebruikt mag worden. Dat referendum wordt begin november gehouden, gelijktijdig met de Congresverkiezingen. Trump woedend President Trump reageert woedend op zijn platform Truth Social: volgens hem is het ondoenlijk om de kaart binnen de korte tijd die nog rest tot de tussentijdse verkiezingen terug te veranderen. Bovendien stemden de inwoners van Missouri bij de recente voorverkiezingen, waarbij ze binnen hun eigen partij hun favoriete kandidaat kozen, al volgens de nieuwe kaart. Autoriteiten in de staat waarschuwen voor chaos, omdat de stembiljetten voor de Congresverkiezingen over twee weken de deur uit moeten. En niet alleen in Missouri dreigt er verwarring: in een dozijn andere staten lopen soortgelijke rechtszaken. Missouri rest nog een hoger beroep bij het Hooggerechtshof in Washington DC. Dat gaf de staat Texas eind vorig jaar voorlopig groen licht voor een hertekende kieskaart. Bekijk hieronder wat 'gerrymandering' is en hoe het werkt: