Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen neemt het op voor jongeren: ‘Gen Z lui noemen is niet op bewijs gebaseerd’

Nederlanders zijn kampioen deeltijdwerken © ANP /HOLLANDSE HOOGTE /ROBIN UTRECHTNederlanders zijn kampioen deeltijdwerken Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen neemt het op voor jongeren: ‘Gen Z lui noemen is niet op bewijs gebaseerd’ Veel meer jongeren moeten vijf dagen per week gaan werken, vindt VVD’er Ruben Brekelmans. Maar, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt, wat verwacht je als het in onze samenleving ingebakken zit dat we werken om te leven en niet andersom? „Ze volgen het patroon van hun ouders.” Jorina Haspels Nieuwsverslaggever 10 september 2026, 19:30 Maak ons je Google-favoriet Voor de duidelijkheid: Ton Wilthagen is het met Brekelmans eens dat Nederlanders meer zouden moeten gaan werken. Puur uit eigen belang. „We hebben nu een hoge levensstandaard. We willen dat de trein rijdt, dat we op korte afstand van een ziekenhuis wonen en dat de huisartsenpost bemand is. Als we deze standaard willen handhaven, zou het op macroniveau al erg helpen als we allemaal twee uur extra gaan werken.” Belangrijke oorzaak is de vergrijzing van de Nederlandse samenleving die over vijftien tot twintig jaar piekt. Met een steeds kleinere beroepsbevolking zullen die voorzieningen niet langer betaalbaar zijn, zegt Wilthagen. „Dat is wat er op het spel staat. Als je dan zegt: mij niet bellen, ik werk niet meer dan 32 uur, dan bijten we onszelf in de staart.” Maar om enkel naar jongeren te wijzen dat zij het maar moeten oplossen, vindt de hoogleraar te makkelijk. „Nederland wordt ook wel het deeltijdparadijs genoemd. We zijn kampioen deeltijdwerken, onder alle leeftijden. Er is geen land ter wereld waar we dingen naast het werk zo belangrijk vinden als in Nederland.” „We hebben collectief een enorme voorkeur voor zaken buiten het werk. Hobby’s, mantelzorger zijn voor een ouder, vrijwilliger bij een voetbalvereniging zijn. Dat zijn waardes die we heel belangrijk vinden. Neem zelf voor de kinderen zorgen: we vinden onszelf geen goede ouder als we kinderen vijf dagen naar de opvang brengen. In andere landen is dat heel normaal. Je ziet dat jongeren hierin het patroon volgen van hun ouders.” In cijfers is dat terug te zien: een Nederlander werkt jaarlijks 1440 uur. In de Verenigde Staten ligt dat op 1800 uur. Koreanen spannen de kroon met 2290 uur. Al is de werkelijkheid minder zwart-wit, weet Wilthagen: „Wat je Nederland wel moet nageven: er werken veel meer mensen dan in de landen om ons heen. En ze werken ook nog eens langer door. Je kan je afvragen: als mensen acht uur meer gaan werken, zijn ze dan wel in staat om zo lang door te werken?” Om het nog wat verder op te nemen voor jongeren: nergens ter wereld hebben zoveel jongeren een bijbaan als in Nederland (ruim driekwart). Meer dan in de Verenigde Staten (net iets meer dan de helft), Nieuw-Zeeland (tussen de 60 en 65 procent) of Japan (45 procent). „De aanname dat deze generatie lui is, is niet op bewijzen gebaseerd.” Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen. © Joris Knapen / Pix4Profs Beter is het, meent Wilthagen, als Brekelmans en zijn collega’s uit de politiek maatregelen nemen zodat mensen meer gaan werken. Meer werken moet lonen. „Dat is nu niet altijd zo.” Of wat te denken van de kleine contracten waar in de zorg mee gewerkt wordt. „Er zijn genoeg jonge mensen die wel meer willen gaan werken, maar dat niet kunnen.” En werkgevers, noemt Wilthagen nog maar iets, zouden de duur van fulltime werkweek weer wat kunnen opschroeven. Bij veel bedrijven telt deze niet meer dan 36 uur. „Bij Achmea is dat nog minder, 34 uur.” Maar er is vooral nog een wereld te winnen als ‘we’ het jonge ouders makkelijker maken om meer te werken, zegt de Tilburgse hoogleraar. „Wat in Nederland nogal opvalt, is dat we de zorg nog scheef verdelen. Die komt meer dan in andere landen ten laste van vrouwen. De instroom in de WIA (arbeidsongeschiktheidsuitkering) van vrouwen onder de veertig heeft meer te maken met een overbelasting in de privésfeer en minder met werk.” Het traditionele rolle