In de bibliotheek kom je niet meer alleen voor een boek: je kunt er ook koffiedrinken en biljarten

In de bieb in Vught kun je boeken lenen, maar ook een biljartje leggen. © Marc BolsiusIn de bieb in Vught kun je boeken lenen, maar ook een biljartje leggen. In de bibliotheek kom je niet meer alleen voor een boek: je kunt er ook koffiedrinken en biljarten Jongvolwassenen tussen de 18 en 30 jaar gaan steeds vaker naar de bibliotheek. Reden: de bieb is niet langer alleen een verzameling van boeken, maar steeds vaker een hippe ontmoetingsplek waar je ook kunt werken, koffiedrinken of zelfs een filmpje pakken. Het ledental in de jonge doelgroep steeg vorig jaar met 22 procent, blijkt uit cijfers die het CBS en de KB Nationale Bibliotheek (KB) vandaag bekendmaken. Maak ons je Google-favoriet Sinds 2014 had Nederland bovendien nog nooit zoveel bibliotheekvestigingen: eind 2025 waren het er 1283, inclusief servicepunten. Maar nog steeds zijn er elf gemeenten zonder volwaardige bibliotheek, mede als gevolg van eerdere bezuinigingen. Niet iedere gemeente hoeft een bibliotheek te krijgen zoals Forum Groningen: een imposant gebouw midden in de binnenstad met roltrappen, restaurants en een dakterras waar je de hele stad kunt overzien. Maar het kabinet wil gemeenten wel verplichten werk te maken van een serieuze bibliotheekvoorziening, waar mensen ook kunnen studeren en werken en plaatsgenoten kunnen ontmoeten. „De bibliotheek is de laatste vrijplaats in onze samenleving”, stelt Erna Winters, netwerkmanager Openbare Bibliotheken bij de KB. „De bibliotheek is vrij toegankelijk en gratis. Je mag je verrijken met kennis, goede gesprekken voeren of een activiteit of cursus bijwonen. Dat is een groot goed.” De Tweede Kamer behandelt binnenkort een wetswijziging die gemeenten verplicht minimaal één bibliotheek te hebben. Jaarlijks investeert de overheid al ongeveer 490 miljoen euro in bibliotheken en vanaf 2027 trekt het kabinet ieder jaar nog eens 60 miljoen euro extra uit. Een deel van het extra geld is bedoeld om de samenwerking tussen bibliotheken en het onderwijs uit te breiden. Forum Groningen is dé voorbeeldbibliotheek. Het heeft een lieve duit gekost: zo’n 140 miljoen euro, ongeveer het dubbele van de oorspronkelijke raming van 70 miljoen euro. Destijds was daar veel discussie over. Maar inmiddels krijgt de stad er ook wat voor terug: jaarlijks trekt het Forum zo’n 2,5 miljoen bezoekers. Studenten, inwoners en toeristen weten het gebouw massaal te vinden. Niet voor niets wordt het Forum ook wel de ‘huiskamer van Groningen’ genoemd. Het Forum in Groningen is een voorbeeld voor veel bibliotheken Toen het inhoudelijke concept van het Forum werd bedacht, wilden de initiatiefnemers afrekenen met het traditionele beeld. „Toen wij het pand ontwierpen, hadden we één afspraak: alle gedachten die je normaliter bij een bibliotheek hebt, moesten overboord”, vertelt algemeen directeur Dirk Nijdam. „We moesten geen nieuwe bibliotheek maken, maar wilden wél alle bibliotheekfuncties behouden.” In Vught kreeg de moderne bibliotheek juist op een heel andere manier vorm. Daar werd een leegstaande kerk in het centrum van het dorp omgebouwd tot bibliotheek. De bibliotheek groeide samen met onder meer de Wereldwinkel en het Vughts Museum uit tot een multifunctionele ontmoetingsplek. Dankzij verrijdbare boekenkasten kan de ruimte eenvoudig worden aangepast voor lezingen en andere evenementen. De bibliotheek in Vught. © Jordi Smit „De centrale locatie geeft ons de mogelijkheid om veel mensen te bereiken”, zegt directeur-bestuurder Robin Verleisdonk. „We zijn onder meer een dementievriendelijke bibliotheek, richten ons op de queergemeenschap, verzorgen educatieve activiteiten en zijn een plek waar mensen elkaar ontmoeten. Sommige inwoners zien elkaar hier dagelijks en maken zich zorgen als iemand een dag niet langskomt.” Volgens Winters laten Groningen en Vught zien dat bibliotheken niet alleen plekken zijn waar boeken worden uitgeleend, maar ook maatschappelijke voorzieningen waar mensen elkaar ontmoeten, zich ontwikkelen en ondersteuning kunnen