Keniaanse herders boos over lokaal CO2-project van Netflix en Meta

Voor Netflix en Meta betekent het project een lagere CO2-uitstoot op papier. Voor Keniaanse herders staat de zeggenschap over hun land op het spel. Zij stappen naar de rechter vanwege een groot compensatieproject dat ingrijpt in de manier waarop ze hun vee laten grazen. Volgens de lokale gemeenschappen verliezen ze de controle over grond die ze al generaties gebruiken.

De ruzie draait om koolstofkredieten: bewijzen voor het vermijden van CO2-uitstoot. Voor iedere ton die niet in de atmosfeer terechtkomt, kan zo’n krediet worden uitgegeven. Dat kan bijvoorbeeld door bomen te planten of grasland te laten herstellen, zodat planten koolstof vastleggen. Bedrijven en landen kunnen die kredieten gebruiken voor hun klimaatdoelen, maar ze ook verkopen. De koper rekent de klimaatwinst dan mee; de verkoper mag dezelfde winst niet óók voor zijn eigen doelen opvoeren. Zo kunnen partijen die hun uitstoot lastig kunnen verminderen, of dat niet willen, elders compensatie inkopen. Onder meer Netflix, Meta, British Airways en Beiersdorf betalen daarvoor aan een organisatie in Kenia.

Het Keniaanse project behoort tot de grootste compensatieprojecten ter wereld en wordt beheerd door Northern Rangelands Trust, kortweg NRT. De aanpak: traditionele routes voor grazend vee veranderen. Op plekken waar koeien niet meer grazen, krijgen planten meer ruimte om terug te groeien. Meer en grotere planten moeten vervolgens meer koolstof opslaan. Die opslag vormt de basis voor de kredieten die worden verkocht. Het conflict gaat over grond bij natuurreservaat Biliqo Bulesa, op enkele honderden kilometers ten noordoosten van Nairobi. Veehoeders maken al generaties gebruik van dat reservaat.

Volgens de herders heeft NRT het gebied zonder hun instemming veranderd. Zij zeggen dat de organisatie miljoenen heeft binnengehaald met de verkoop van koolstofkredieten en willen weten om welke bedragen het precies gaat. Hun bezwaren gaan niet alleen over geld. De herders stellen dat NRT vergaand bepaalt waar hun dieren kunnen grazen en daarmee hun dagelijks leven moeilijker maakt. Daarnaast uiten ze zware beschuldigingen: de organisatie zou gewapende krijgers inzetten die bewoners mishandelen, intimideren en lastigvallen. Het gaat hierbij om aantijgingen van de veehoeders.

De rechtszaak brengt daarmee twee kanten van hetzelfde project samen: klimaatcompensatie voor bedrijven en de rechten van mensen die het betrokken land gebruiken. Een Keniaanse rechter oordeelde vorig jaar in een soortgelijke zaak dat natuurgebieden zonder rechtsgrond waren ingericht. De huidige zaak draait om de bezwaren van de herders tegen de ingrepen rond Biliqo Bulesa. Zij vragen om inzicht in de opbrengsten en verzetten zich tegen het verlies van zeggenschap over hun grond en hun manier van leven.