Koning ‘geraakt’ door ‘schrijnend en confronterend’ onderzoek naar koloniaal verleden Oranjes

Koning Willem-Alexander neemt het boek in ontvangst van hoofdonderzoeker Gert Oostindie. © ANPKoning Willem-Alexander neemt het boek in ontvangst van hoofdonderzoeker Gert Oostindie. Koning ‘geraakt’ door ‘schrijnend en confronterend’ onderzoek naar koloniaal verleden Oranjes „Zonder erkenning van wat er is gebeurd, kunnen we niet verder.” Dat zei koning Willem-Alexander vrijdag op de Universiteit Leiden. Daar kreeg hij het omvangrijke onderzoek naar de rol van het Koninklijk Huis in het koloniaal verleden overhandigd. „Het is een schrijnende en confronterende conclusie. Een conclusie die me raakt, ook al ben ik van drie generaties later.” Anne Gordijn Verslaggever koningshuis en redacteur nieuwsredactie 2 oktober 2026, 12:02Laatste update: 12:48 Reageren Maak ons je Google-favoriet „Alleen als we het verleden -inclusief alle gespletenheid en leed- eerlijk onder ogen zien en doorvoelen, kunnen we een basis van vertrouwen leggen onder een gezamenlijke toekomst”, reageerde de koning. In het onderzoek staat beschreven dat de Oranjes bijna niks hebben verdiend aan de trans-Atlantische slavenhandel. Maar ze hebben deze misdaad tegen de menselijkheid wel structureel ondersteund, gefinancierd en met militair geweld in stand gehouden. „Daarmee waren zij kinderen van hun tijd. Het waren toentertijd de heersende opvattingen, in Nederland en in heel Europa”, zegt de koning. „Maar dit doet niets af aan de constatering dat ‘tegendraads leiderschap’ ontbrak, waar dat wellicht wel het verschil had kunnen maken.” De koning voelt ‘een verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenleving en nazaten van tot slaaf gemaakten om duidelijkheid te verschaffen’ over de rol van zijn familie in de koloniale geschiedenis. Het boek ‘Oranje en de Koloniën’, een van de vijf publicaties die voortvloeien uit het onderzoek. © ANP ‘Kan het verleden niet veranderen’ Koning Willem-Alexander gaf in 2022 zelf de opdracht tot het onderzoek. Hij ziet dit onderzoek niet als afronding, ‘maar als een aansporing’. „Ik kan het verleden niet veranderen. Maar ik kan wél naar beste kunnen een positieve bijdrage leveren aan het heden en aan de toekomst. Die overtuiging loopt als een rode draad door mijn leven en mijn koningschap.” De koning erkent dat de gevolgen van kolonialisme en de slavernij tegenwoordig nog steeds voelbaar zijn. „Discriminatie en economische uitbuiting zijn helaas aan de orde van de dag, ondanks artikel 1 van de Grondwet.” De koning belooft dat hij zich samen met koningin Máxima blijft inzetten voor ‘verbinding, heling en verzoening’. Onderzoeksleider Gert Oostindie prijst koning Willem-Alexander omdat hij als staatshoofd excuses heeft aangeboden voor ‘de Atlantische slavernij en het extreme geweld in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog’. Oostindie tekent erbij aan dat dat wel reacties waren op ‘heftige maatschappelijke discussies, op een uitgesproken roep om erkenning’. De koning zou zich ook nog kunnen uitspreken over ‘andere dieptepunten’ in vier eeuwen koloniale geschiedenis. „Maar erg zinvol zou het niet zijn om dat alles een voor een af te vinken”, zegt hij. Willem-Alexander heeft het in ieder geval aangedurfd ‘met een open blik terug te kijken op het koloniale familieverleden’. De onderzoeker benadrukt dat ‘op geen enkel moment vanuit de Dienst Koninklijk Huis of vanuit de Haagse politiek invloed is uitgeoefend op de wijze waarop het onderzoek werd opgezet en uitgevoerd’. „Hetzelfde geldt voor de formulering en presentatie van de uitkomsten.’’ LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat mee met AD Lees meer Joodse studenten eisen antwoorden van Universiteit Maastricht na incident met ‘Hamas-student’