Kuipers over ‘code zwart’ in zorg: ‘Echte crisiszorg, alsof je op het slagveld bent, daar zijn we niet geweest’

Oud-zorgminister Ernst Kuipers moet vandaag voor de enquêtecommissie verschijnen. Hij was in de coronapandemie eerst ‘chef’ van de ic-bedden, later werd hij minister van Volksgezondheid namens D66. Volg het verhoor hier live. Maak ons je Google-favoriet liveblog Bekijk alleen highlights 11:46 De commissie vraagt zich af of een systeem zoals in Duitsland, waar er sprake was van een hogere ic-capaciteit, ook in Nederland zou kunnen werken. Kuipers zegt dat het kan helpen, maar dat er ook dan maatregelen genomen hadden moeten worden. Volgens hem liepen de besmettingen simpelweg te snel op. Twee of drie keer zoveel capaciteit aan ic-bedden had dan niet uitgemaakt. ,,Je hebt even respijt, maar daarna loop je tegen dezelfde muur aan." Wel benadrukt Kuipers dat het 'niet onzinnig' is om na te denken over reservecapaciteit en dus ook reservepersoneel. ,,De kans dat er ergens, op enig moment, weer een crisismoment in de zorg optreedt is buitengewoon groot." Commissievoorzitter Daan de Kort wil nu van Kuipers weten of de zorg in Nederland in ‘code zwart’ heeft gezeten. Volgens Kuipers hangt dat af van welke definitie je daarvoor hanteert. In de medische wereld worden strikte definities gehanteerd, zodat alle artsen weten wat er met een term wordt bedoeld. Voor medici betekent code zwart dat er ‘in het hele land geen plek meer is’. Er zijn dan geen bedden meer voor mensen die zorg nodig hebben. ,,De minister kondigt dat af. Dan is er sprake van echte crisiszorg, alsof je op het slagveld bent. Als u vraagt: zijn we daar geweest, dan is het antwoord nee.” Maar, nuanceert Kuipers, code zwart wordt ook wel gebruikt om aan te geven dat de zorg ‘anders gaat dan we zouden willen’. ,,Dan zijn we er absoluut geweest, en langdurig geweest.” Als voorbeeld noemt hij de bevolkingsonderzoeken naar kanker die zijn gestopt en mensen die pas veel later een kankerdiagnose hebben gekregen dan normaal het geval geweest zou zijn. Kuipers vraagt zich af of de sterfte door het afschalen van zorg niet groter zijn dan de sterfte door de pandemie. De commissie vraagt of de cijfers anders hadden kunnen uitpakken als er gebruik was gemaakt van de modellen van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Kuipers: ,,Niemand die het weet." Volgens Kuipers hield het RIVM tijdens de coronapandemie vast aan ‘data die incompleet waren’. Zo gebruikte het instituut cijfers over de bezetting van bedden die vijf dagen oud waren, stelt de oud-beddenbaas. Hij had zelf wél de actuele cijfers, stelt hij. Zo lagen er volgens hem op 1 januari 2021 2609 coronapatiënten in Nederlandse ziekenhuizen. Toen het RIVM vijf dagen later de cijfers van 1 januari publiceerde, sprak het instituut van 3300 patiënten. Kuipers kan dat verschil niet verklaren. Kuipers vond dat moeilijk te begrijpen en pleitte er bij het ministerie en RIVM-baas Jaap van Dissel ‘regelmatig’ voor om zijn actuele cijfers te gebruiken, vertelt hij de coronacommissie. Maar dat gebeurde niet. ,,Als je geen accurate en actuele cijfers gebruikt, dan is het heel moeilijk om vooruit te voorspellen”, stelt Kuipers. De coronacommissie wil weten wat het met hem deed dat er oude cijfers werden gebruikt. ,,Het klinkt heel gek maar het deed me niks”, zegt Kuipers. ,,Het RIVM had een enorme verantwoordelijkheid. Ik heb een andere taak: ik ging over de zorg.” Kennelijk zit het Kuipers wel hoog, hij spreekt uitgebreid over de ‘incomplete’ data. ,,Als je cijfers gebruikt die er 5 procent naast zitten, hoe kun je dan de impact van maatregelen goed meten?” Het Landelijk Netwerk Acute Zorg, waar Kuipers voorzitter van was, berekende aan het begin van de coronapandemie al op basis van informatie van Italiaanse collega's wat het virus voor de zorg op intensive cares zou betekenen. ,,Daaruit bleek dat er 2500 patiënten of meer ic-hulp nodig zouden hebben. En in normale omstandigheden hebben we 900 ic-bedden. Veel meer dan we aan zouden kunnen", zegt Kuipers. Voor hem is de situatie dan ook al vroeg 'alarmerend'. Kuip