LIVE Oorlog Oekraïne | Polen heropent schuilkelder uit Koude Oorlog vanwege Russsische dreiging

Een schuilkelder uit de Koude Oorlog is in het Poolse Lublin weer klaar voor gebruik. Terwijl Rusland zijn aanvallen op Oekraïne opvoert, neemt de stad de ondergrondse ruimte opnieuw in gebruik. Tegelijk waarschuwt Kyiv voor een mogelijk Russisch aanvalsplan dat de Oekraïense stroom- en watervoorziening komende winter zwaar moet treffen. De echtheid van dat plan is niet onafhankelijk vastgesteld.

De schuilkelder ligt onder het terrein van een busbedrijf en werd halverwege de jaren tachtig aangelegd, toen de spanningen tijdens de Koude Oorlog hoog opliepen. Na een modernisering voldoet de ruimte aan de huidige eisen. Er kunnen 200 mensen maximaal 72 uur verblijven, met lucht, water en elektriciteit zonder afhankelijk te zijn van externe energienetten. Ook de uitgang is veranderd: die was ooit op het oosten gericht en wijst nu naar het westen. Polen hoorde destijds bij het Sovjetblok, maar is inmiddels lid van de Navo. Na meerdere Russische luchtruimschendingen met raketten en drones is het land extra waakzaam. Inwoners in het oosten hebben het advies gekregen beschutting te zoeken wanneer Rusland het aangrenzende westen van Oekraïne vanuit de lucht aanvalt.

Lublin staat niet op zichzelf als het om beschikbare schuilruimte gaat. Volgens ramingen van de Poolse overheid telt het land ongeveer 2000 schuilkelders, samen geschikt voor circa 300.000 mensen. Daarnaast zijn er ruim 86.000 plekken met minder bescherming, waaronder gewone kelders, ondergrondse parkeergarages en metrostations. Daar is in totaal ruimte voor ongeveer 23 miljoen mensen. Dat onderscheid telt: een beschikbare plek onder de grond biedt dus niet automatisch dezelfde bescherming als een daarvoor ingerichte schuilkelder.

In Oekraïne draait de waarschuwing om de komende winter. Volgens The New York Times zegt Kyiv een Russisch plan in handen te hebben voor grootschalige aanvallen met drones en raketten op energiecentrales, het stroomnet en de watervoorziening. Energieminister Denys Sjmyhal zou het document twee weken eerder aan Europese bondgenoten hebben laten zien. Grote steden zoals Kyiv, Charkiv en Odesa zouden daardoor grotendeels zonder water en elektriciteit moeten komen te zitten. De krant baseert zich op anonieme bronnen en kan niet bevestigen dat het document authentiek is. Rusland voerde in eerdere winters wel soortgelijke aanvallen uit.

De luchtverdediging blijft daarmee een belangrijk punt. De Oekraïense regering zegt voor de winter minstens 300 Patriot-afweerraketten nodig te hebben. Ook F-16’s van Nederland en andere bondgenoten helpen bij het onderscheppen van Russische drones, waaronder toestellen met straalmotoren. The Wall Street Journal meldde dat meer dan de helft van de F-16’s in onderhoud is en dat werkzaamheden bij Sabena Engineering maanden zouden duren. Kyiv ontkent dat daardoor komende winter alle toestellen aan de grond dreigen te staan. De heropening in Lublin en de Oekraïense vraag om afweerraketten laten twee kanten van dezelfde dreiging zien: burgers beschermen tegen aanvallen en proberen die aanvallen al in de lucht te stoppen.