Maak de verlaten nesten van boerenzwaluwen schoon, zodat ze in de lente weer terugkomen

De boerenzwaluwen zijn weg, maar daarmee is het werk rond hun nesten niet klaar. Juist nu is het moment om verlaten nesten en vogelhuisjes schoon te maken. Tuinliefhebber Romke van de Kaa wijst op wat achterblijft zodra de vogels vertrekken: parasieten. Een schoon onderkomen vergroot de kans dat vogels er volgend jaar opnieuw gaan broeden. En een nestkast kan ook deze winter al van pas komen.

Bij Van de Kaa heeft het vertrek van de zwaluwen twee kanten. Hun opgewekte geluid in de ochtend valt weg, en dat mist hij. Tegelijk komt er een einde aan de flinke hoeveelheid vogelpoep onder de nesten. Om de fietsen daartegen te beschermen, stond er de hele zomer een partytent boven. Nu de vogels vertrokken zijn, kan die worden afgebroken. Het is de minder charmante kant van zwaluwen aan huis: hun aanwezigheid brengt leven en geluid, maar onder hun nesten stapelt de rommel zich op.

De nesten zelf verdienen vervolgens aandacht. Boerenzwaluwen bouwen met klei, maar in de omgeving van Van de Kaa is daarvan weinig geschikt materiaal te vinden. Daarom hielp hij de vogels met kunstnesten. Die maakten ze zelf verder klaar met klei, mos en kippenveertjes van de buren. Na het broedseizoen blijft niet alleen dat nestmateriaal achter. Er zitten ook parasieten in. De herfst is daarom het aangewezen seizoen om de verlaten nesten een schoonmaakbeurt te geven. Voor nestkasten geldt hetzelfde: ook daarin kunnen na het vertrek van de bewoners luizen, teken en ander ongedierte zitten.

Ondertussen betekent het afscheid van de zwaluwen niet dat het rond zijn huis rustig wordt. Andere dieren zoeken juist een plek om de winter door te komen. Bosmuizen trekken de schuur in, terwijl ringslangen en salamanders de kelder opzoeken. Boven het houten woonkamerplafond overwinteren vleermuizen. Op een warme winterdag worden die soms wakker en vliegen ze via een kier de kamer in. Het huis wisselt zo van bewoners: de zomergasten vertrekken, de overwinteraars nemen hun plek in.

Voor kleine vogels heeft een schoon vogelhuisje bovendien direct nut. Koolmezen, pimpelmezen, roodborsten en winterkoningen kunnen het in de winter zwaar krijgen. Daarvoor hoeft het niet langdurig hard te vriezen; ook koud en nat weer kan fataal zijn. Nestkasten bieden dan een droge, beschutte slaapplek. Zelfs vogels die onderweg zijn naar het zuiden gebruiken ze soms als tussenstop. Met een borstel en groene zeep de kastjes in het najaar schoonmaken, is dus niet alleen voorbereiding op het volgende broedseizoen. Het helpt ook om hun functie als winteronderkomen te behouden.