Ministers die elkaar voor rotte vis uitmaken: wat wil coronacommissie aantonen met saillante appjes?

Oud-minister Ferd Grapperhaus (links) werd tijdens het coronaverhoor gevraagdnaar enkele beledigende appjes die hij destijds naar Hugo de Jonge (rechts) stuurde. © Videostill, ADROud-minister Ferd Grapperhaus (links) werd tijdens het coronaverhoor gevraagdnaar enkele beledigende appjes die hij destijds naar Hugo de Jonge (rechts) stuurde. Ministers die elkaar voor rotte vis uitmaken: wat wil coronacommissie aantonen met saillante appjes? Zelden krijgt het publiek persoonlijke verwensingen van ministers over elkaar voorgeschoteld. De coronacommissie kiest ervoor om de pijnlijke appjes wél te openbaren. Waarom? En wat vinden de mikpunten van de typeringen als ‘soepjurkje’ en ‘geriatrische beunhazen’? Maak ons je Google-favoriet Ze oogden betrapt en ongemakkelijk, toen de parlementaire enquêtecommissie hun persoonlijke appjes letterlijk citeerde vorige week. De frustraties van oud-ministers Ferd Grapperhaus en Hugo de Jonge (beiden CDA) over critici – binnen en buiten het kabinet – bereikten al gauw de nieuwssites. Grapperhaus had vast liever gehad dat de buitenwereld nooit had geweten dat hij critici als ‘soepjurkje’ en ‘een jankerd’ (over onderwijsminister Arie Slob) wegzette. De Eerste Kamer noemde Grapperhaus op enig moment ‘geriatrische beunhazen’. En burgemeester van Nijmegen Hubert Bruls kon ‘de ziekte krijgen’. Net zo relevant was het volgens de coronacommissie dat De Jonge de Eerste Kamer eens ‘ruk’ noemde, de senatoren zaten de crisisaanpak maar in de weg. Zij zouden voor hun gedrag worden gestraft ‘in het hiernamaals en misschien ook wel eerder’, aldus De Jonge. Over collega-minister Kajsa Ollongren (D66) meldde De Jonge destijds dat ze fungeert als een ‘bak grind in de machine van ieders besluitvormingsproces’. Lees verder na de video: Grapperhaus wordt geconfronteerd met oude appjes Dat was allemaal niet fraai, erkenden de bewindspersonen tijdens hun verhoor. De woordkeuze was ongepast, maar het ging hier om persoonlijke verzuchtingen in een privésituatie, op het hoogtepunt van een crisis. Wij zijn ook maar mensen, was de boodschap. „Het was af en toe het afreageren van frustraties”, zei Grapperhaus. De coronacommissie ziet echter meer dan een emotioneel ventiel in de retoriek. De gefrustreerde berichten zijn mogelijk symptoom van een relevante, grotere trend tijdens de coronatijd. Dat is ook de reden waarom deze teksten toch naar buiten komen, ondanks de overduidelijke private aard van de correspondentie. Eén van de aandachtspunten van de onderzoekscommissie van Tweede Kamerleden is namelijk de mogelijke tunnelvisie en het gebrek aan tegenspraak bij de crisisbestrijders. Stonden de vakministers zoals Grapperhaus en De Jonge wel open voor kritiek van kabinetsleden en anderen? Werd het parlement wel serieus genomen? De teksten in de appjes suggereren van niet, ook al beweren de oud-ministers het tegendeel. En daarom worden ze naar voren gebracht door de commissie. Het is ook functioneel voor het latere eindrapport van de enquêtecommissie. De Kamerleden gaan waarschijnlijk een flinke passage wijden aan de handelwijze van het coronakernteam en de omgang met tegenspraak. Deze appjes en de antwoorden tijdens het verhoor zijn daar bouwstenen voor. Dus hoe pijnlijk ook: daarvoor is het wel van belang dat het allemaal publiekelijk besproken wordt. Al blijft het een uitzondering. De corona-hoofdrolspelers hoeven niet te vrezen dat zomaar alle lelijke appjes over willekeurige collega’s op straat belanden. De Kamerleden van de enquêtecommissie delen louter citaten als ze van belang zijn voor hun onderzoeksvraag, zo valt te horen bij betrokkenen in en rond de onderzoekscommissie. Ondertussen halen de mikpunten van weleer liever de schouders erover op. Onderwijsminister Arie Slob wil liever niet reageren op de kreten van Grapperhaus. In zijn eigen verhoor heeft Slob al wel aangegeven dat het er destijds stevig aan toe ging. Overigens: Slob stipte tijdens de coronacrisis zelf al aan dat ‘de dynamiek’ tussen de corona