Monsterzege AfD in Saksen-Anhalt, nog onzeker of partij alleen kan regeren

De rechts-radicale partij Alternative für Deutschland (AfD) is in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt zoals verwacht de grootste geworden. De partij krijgt volgens een exitpoll van de publieke zender ARD 44,5 procent van de stemmen, meer dan was gepeild. Dat is niet voldoende voor een absolute meerderheid van de zetels in het deelstaatparlement. Maar omdat van één partij onzeker is of die de kiesdrempel haalt, kan dat nog veranderen. Tweede partij is de CDU van bondskanselier Merz. Die komt op 18,5 procent en is daarmee gehalveerd. Andere partijen krijgen volgens de exitpoll minder dan 10 procent van de stemmen. In de Oost-Duitse deelstaat werd vandaag gestemd over een nieuwe regering. In alle peilingen haalde de partij al meer dan 40 procent van de stemmen. Maar de grote vraag die boven de verkiezing hangt, is of het genoeg is om alleen te regeren. Vannacht wordt een voorlopige uitslag verwacht. Hoge opkomst De opkomst was met 76,5 procent veel hoger dan bij de vorige verkiezingen, vijf jaar geleden. Toen kwam 60 procent van de kiezers opdagen. De AfD is van oudsher sterk in Oost-Duitsland, maar de partij regeerde nog nooit. Middenpartijen wezen steeds iedere vorm van samenwerking met de AfD af. Lijsttrekker Ulrich Siegmund liet op zijn beurt weten alleen solo te willen regeren. Duitsland-correspondent Charlotte Waaijers volgt de verkiezingen in Maagdenburg: "Dit is het beste resultaat dat de AfD tot nu toe gehaald heeft bij grote verkiezingen. Voor alle kiezers die voor de partij hebben gekozen, gaat hiermee mogelijk een lang gekoesterde droom in vervulling: eindelijk een AfD-regering. De partij heeft tot nu gezegd alleen te willen regeren, om geen compromissen te hoeven sluiten. Of deze uitslag daarvoor genoeg is, valt op dit moment niet te zeggen. Het gaat er heel erg om spannen. Nagenoeg alle andere kiezers maken zich juist grote zorgen over de mogelijk eerste radicaal-rechtse regering in Duitsland sinds de Tweede Wereldoorlog. Zij vrezen voor extreme plannen die tegen de grondwet ingaan, die de deelstaat flink kunnen veranderen. Daarnaast dreigt voor de andere politieke partijen een nachtmerrie: het scenario dat ze met z'n allen samen een regering moeten vormen om de AfD buiten de deur te kunnen houden, terwijl ze inhoudelijk ver uit elkaar liggen. Dat kan de groeiende ontevredenheid waarmee zij te kampen hebben juist versterken." In heel Duitsland en daarbuiten wordt met spanning naar de verkiezing in Saksen-Anhalt gekeken. De AfD in Saksen-Anhalt is volgens de veiligheidsdienst extremistisch, onder meer omdat de partij banden heeft met extreemrechtse organisaties. De partij wil de rechten van asielzoekers inperken en hen zo veel mogelijk laten terugkeren naar het land van herkomst. Ook is de partij van plan om te stoppen met lhbti-voorlichting, wat volgens de partij neerkomt op het "promoten van seksuele afwijkingen". Wat betreft de AfD moet er daarnaast een einde komen aan de financiering van de publieke omroep, van "anti-Duitse" cultuur en kerkelijke organisaties. Deelstaten in Duitsland hebben veel bevoegdheden. Anders dan een Nederlandse provincie gaat een Duitse deelstaat onder meer over het onderwijs, de politiewetgeving en een deel van de belastingen. Een deelstaat heeft een eigen grondwet, regering en veiligheidsdienst. Ook over zaken die federaal worden besloten, zoals asiel en buitenlands beleid, praten de deelstaatregeringen mee.