Nederland heeft er een probleem bij in de toch al moeizame relatie met de VS

Nederland heeft er een probleem bij in de toch al moeizame relatie met de VS De Verenigde Staten voeren de aanval op het Internationaal Strafhof in Den Haag verder op. De instelling dreigt compleet lamgelegd te worden. Wat kan de regering uithalen tegen de ‘diplomatieke bom’ van Trump? Er is nog een uiterste noodrem die het kabinet kan gebruiken, maar dan kan de ruzie met Washington escaleren. Niels Klaassen Parlementair verslaggever 23 september 2026, 17:45Laatste update: 18:20 Maak ons je Google-favoriet Wat plaats je als Nederlandse minister tegenover de oorlogstaal van Trump, die het Strafhof in Den Haag opnieuw frontaal aanvalt? Dat zal CDA-minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen zich in New York hebben afgevraagd. De Amerikaanse president haalde in zijn toespraak dinsdag voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN) hard uit naar het Internationaal Strafhof. Het hof is ‘een uit de hand gelopen instelling’, zei Trump, Amerikanen zullen nooit meedoen aan een ‘anti-Amerikaans tribunaal’, met ‘een kwaadaardige groep mensen’. „Ik roep alle landen die lid zijn van het Strafhof op om zich onmiddellijk uit deze onbetrouwbare instelling terug te trekken.” Berendsen blijft afgemeten, in een eerste reactie: „De kritiek van de VS is niet nieuw, maar de toon van Trump is verhard. Dat betreuren we zeer. We doen er alles aan om het hof te beschermen”, zegt de minister telefonisch, vanuit New York. „De hele wereld is gebaat bij internationaal recht. Dus we zeggen steeds tegen de Amerikanen: doe dit niet.” Dat lijkt een wanhoopspoging, Berendsen weet: de VS zet dit door, de toon en acties verharden al jaren. De VS was altijd kritisch op het hof, ze zijn net als Rusland, China en India niet aangesloten bij het Strafhof, dat de afgelopen twintig jaar vooral Afrikaanse oorlogsmisdadigers veroordeelde. Sinds het hof een arrestatiebevel opstelde voor de Israëlische premier Netanyahu en het Amerikaanse militaire optreden in Afghanistan onder de loep nam, is de kwestie geëscaleerd. De VS stelde een reeks individuele sancties in tegen rechters van het hof, zij kunnen opeens niet meer bij hun e-mail of bankrekening. Ze zijn afgesloten van allerlei diensten. En er komt meer. De regering-Trump zinspeelt op collectieve straffen voor de instelling als geheel, het hof wordt dan praktisch behandeld als een terroristische organisatie. Daardoor wordt het werken helemaal onmogelijk, als bankieren niet meer kan. Meer details hierover worden binnenkort verwacht. KIJK OOK | Trump haalt in VN-speech uit naar Strafhof: Berendsen weigert mee te gaan in de oorlogstaal van Trump; de minister is vooral achter de schermen bezig de deelnemende landen voor het hof te behouden. Nederland doet er volgens Berendsen alles aan om rechters, adviseurs en medewerkers van het Strafhof hun werk te laten blijven doen, via omwegen en met andere systemen, al wil hij niets zeggen over zulke sluiproutes. „Dat zou onze effectiviteit ondermijnen”, klinkt het geheimzinnig. Berendsen heeft nog een paardenmiddel op de plank liggen, een EU-instrument dat de Amerikaanse sancties kan neutraliseren, de zogenoemde blokkeer- of antiboycotverordening. Formeel moet de Europese Commissie - dat kan na een signaal van een lidstaat - beslissen tot afkondiging van de verordening. Een meerderheid van lidstaten moet er vervolgens mee instemmen. Als die regelgeving van kracht is, worden de sancties van de VS ongedaan gemaakt: bedrijven hoeven zich dan niet aan die beperkingen te houden. Het beroep op de verordening is een waagstuk. De diplomatieke ruzie met de VS kan erger worden, zeker als bedrijven hier vervolgens weer extra sancties opgelegd krijgen in een reactie op die actie. Dus daar wil het kabinet voorlopig liever niet aan, al wordt er ‘niks uitgesloten’. Volgens oud-diplomaat Tom de Bruijn toont de kwestie aan dat de EU-lidstaten machteloos lijken te staan tegen zulke aanvallen. „Die verordening is een triest voorbeeld van instrumenten die zelden worden inge