Nederlandse jongeren zijn wéér slechter gaan lezen: niveau ligt onder het internationaal gemiddelde

Foto ter illustratie. © Dolph CantrijnFoto ter illustratie. Nederlandse jongeren zijn wéér slechter gaan lezen: niveau ligt onder het internationaal gemiddelde Nederlandse jongeren zijn opnieuw slechter gaan lezen. Dat blijkt uit het internationale Pisa-onderzoek. De leesvaardigheid van ‘onze’ scholieren ligt onder het internationaal gemiddelde. Nederlandse scholieren hebben, in vergelijking met andere landen, wel een stuk minder te maken met pestgedrag. Emma Thies Nieuwsverslaggever 8 september 2026, 09:30 Maak ons je Google-favoriet Nederlandse 15-jarigen lezen nog slechter dan zij een aantal jaar geleden al deden, staat in het Pisa-onderzoek, dat wordt uitgevoerd door de Organisatie voor Economische Samenwerking in Ontwikkeling (OESO). Ze lopen qua leesniveau een jaar achter op het internationale gemiddelde. De Nederlandse resultaten van het Pisa-rapport zijn al een aantal jaar niet bepaald rooskleurig. Uit het laatste onderzoek (gepubliceerd in 2023) bleek al dat scholieren minder goed lezen. Nederland belandde toen op plek 34. Nu staat Nederland op plek 36, van de 91 landen. Ter vergelijking: buurlanden België en Duitsland staan beduidend hoger, namelijk op positie 23 en 24. Bijna vier op de tien Nederlandse 15-jarigen haalt leesniveau 2 niet. Dat is het niveau dat volgens Pisa nodig is om goed te kunnen functioneren op school. Ook het aantal scholieren dat niet verder komt dan het laagste niveau (1), is opnieuw gestegen. Opvallend genoeg doen Nederlandse meisjes het qua lezen een stuk beter dan jongens. Die ontwikkeling is in lijn met het internationale beeld: over het algemeen scoren meisjes beter op dit vlak. Het onderzoek noemt een aantal redenen voor de dalende leesscores. Zo zijn jongeren mede door smartphone- en socialemediagebruik steeds meer geneigd om teksten ‘haastig’ te lezen, aldus Pisa. Ook vindt een steeds groter deel van de jongeren dat school ‘tijdverspilling’ is: Nederlandse scholieren worden daarin zelfs expliciet als voorbeeld genoemd. Op het gebied van wiskunde en natuurwetenschappen doen ‘onze’ scholieren het beter. Wat wiskunde betreft ligt Nederland met een dertiende plek nog altijd ruim boven het gemiddelde, al is hier ook sprake van een daling. Bij natuurwetenschappen blijft de score van Nederlandse leerlingen relatief stabiel. Er zijn nog meer lichtpuntjes: Nederlandse scholieren hebben, in vergelijking met andere landen, een stuk minder te maken met pestgedrag. Ook spijbelen zij een stuk minder dan het internationale gemiddelde. Bij het Pisa-onderzoek zijn wel een aantal kanttekeningen te maken. Hoewel Nederlandse scholieren op leesgebied relatief laag scoren, laat het rapport ook zien dat Nederlandse jongeren op latere leeftijd wel een stevige inhaalslag maken. Ook zijn de verschillen in prestaties tussen scholen onderling erg groot. De uitkomst verbaast Roel van Steensel, hoogleraar leesgedrag, niet. „Het is zorgwekkend dat Nederland op het gebied van lezen zo laag staat, bijna onderaan zelfs als je kijkt naar de Europese landen. Maar in het Nederlandse curriculum is weinig aandacht geweest voor de vaardigheden die Pisa toetst, onder andere het begrijpen en evalueren van teksten.’’Volgens Van Steensel zijn er wel ‘veranderingen ingezet op dat vlak’. „In de nieuwe onderwijskerndoelen is meer aandacht voor deze vaardigheden. De hoop is dus dat we over een paar jaar zien dat leerlingen het op dit gebied wat beter doen.’’ Coba van der Veer, voorzitter van onderwijsbond Aob, wijst in een reactie op het onderzoek naar het lerarentekort. „We praten al jaren over dalende onderwijsprestaties, terwijl tegelijkertijd het lerarentekort oploopt, de werkdruk hoog blijft en scholen steeds vaker noodgrepen moeten toepassen om überhaupt iemand voor de klas te krijgen. Dat wringt.” Sommige deskundigen vinden het Pisa-rapport te eenzijdig. Zo zei hoogleraar Gert Biesta eerder tegen deze site dat het naast elkaar zetten van verschillende landen (die allen een ander schoolsysteem kennen) neerkom