Op het podium, of in een boek of podcast: Paulien Cornelisse bleef altijd een observerende psycholoog

Twee jaar nadat bij haar kanker was geconstateerd, is Paulien Cornelisse (Amsterdam, 1976) dan toch ingehaald door de dood. De veelzijdige schrijfster, cabaretière, podcastmaakster en tv-presentatrice, nog elke weekdag te zien als jurylid in De slimste mens, overleed woensdag in het Antoni van Leeuwenhoek. Maak ons je Google-favoriet Of ze nou op het podium stond, een boek of column schreef dan wel een podcast maakte: Paulien Cornelisse bleef bovenal psycholoog. Ze was cum laude afgestudeerd en had, net als haar ouders, die ook psycholoog waren, geleerd menselijk gedrag te observeren. „Wij hadden het thuis nooit over de politiek of over de maatschappij, maar wel over hoe mensen zijn.” Observeren, vertelde ze in 2009 in Intermediair, is ‘de kern van mijn werk’, en hoe goed ze daarin was, bleek toen ze in datzelfde jaar met haar debuut Taal is zeg maar echt mijn ding op zevenmijlslaarzen de Nederlandse letteren binnenstormde. Het boek, waarin Cornelisse droogkomisch modern taalgebruik fileert, werd een onverbiddelijke bestseller. In het eerste jaar werden ruim 300.000 exemplaren verkocht en inmiddels is Taal is zeg maar echt mijn ding, dat in 2018 ook werd verfilmd, 700.000 keer over de toonbank gegaan. © Evert Elzinga Cornelisse timmerde toen al jaren aan de weg als cabaretier en columnist. Vormde ze aanvankelijk nog met Irene van der Aart het duo Rots en maakte ze deel uit van Comedytrain, vanaf 2005 stond ze solo op de planken. In 2007 werd ze tweede op het Leids Cabaret Festival en een jaar later ging haar eerste voorstelling Dagbraken in première. In datzelfde jaar werd ze columnist voor NRC Handelsblad. Sinds 2018 schreef ze drie keer per week een column op de voorpagina van de Volkskrant. Paulien Cornelisse werd geboren op de Herengracht, maar verhuisde op haar zevende met haar ouders en twee jaar oudere broer naar de Albrecht Dürerstraat in Oud-Zuid. Op de openbare Nicolaas Maesschool schreef ze haar eerste verhalen en toneelstukjes, en ook op het Barlaeus Gymnasium stond ze graag op het podium. Toen ze aan de Universiteit van Amsterdam psychologie ging studeren, werd ze meteen lid van Crea, het cultureel centrum dat destijds nog was gevestigd op het Binnengasthuisterrein. ‘Ik heb daar oneindig veel tijd doorgebracht,’ vertelde ze in 2023 in Ons Amsterdam. ‘Ik speelde viool in het Crea-orkest, volgde kleinkunstlessen en trad ook wel eens op in de Crea-theaterzaal, met eigen sketches. Destijds dacht ik: ik doe dit gewoon omdat het zo leuk is en het doet verder niet ter zake. Maar terugkijkend zijn daar mijn ogen geopend voor wat ik eigenlijk echt wilde gaan doen: schrijven en optreden.’ Vooral de combinatie beviel haar goed, zei ze in Intermediair. ‘Ik kan gewoon in mijn agenda zetten dat ik op maandagmiddag een column ga schrijven, in de wetenschap dat er dan ook iets komt. Bij cabaret is dat anders, daarvoor moet ik eerst kunstenaarsachtig lijden.’ ‘Had ik alleen voor het cabaret gekozen, dan had ik dus vele middagen ongelukkig in een repetitielokaal gezeten, op zoek naar inspiratie, terwijl ik nu dan gewoon een column kan schrijven. Stoppen met cabaret was evenmin een goed idee geweest. Toen ik een tijdje niet op het podium stond, nadat ik was weggegaan bij de Comedytrain, vond ik dat helemaal niet leuk.’ In het theater ging het Cornelisse meteen voor de wind. Voor haar debuutvoorstelling Dagbraken ontving ze de Neerlands Hoop, de prijs voor de theatermaker met het grootste toekomstperspectief. De jury noemde haar ‘tegendraads en vernieuwend’. ‘Ze heeft een verrassend originele geest, waaruit eigenzinnige humor rond taal en bizarre vondsten ontspruiten en waarmee zij een zaal anderhalf uur weet te boeien en te vermaken.’ Uiteindelijk zou Cornelisse vijf soloprogramma’s maken: Dagbraken werd gevolgd door Hallo Aarde (2010), Maar ondertussen (2013), Om mij moverende redenen (2017) en Aanstalten (2022). In 2019 stond ze voor het eerst in Carré. In Ons Amsterdam: ‘Ik had het van tevoren een beetje gedownplayd