Op honderden Franse scholen slaat protest om in geweld: leraren, agenten en leerlingen gewond

Wat begon als protest tegen overvolle klassen en vervallen schoolgebouwen, is op verschillende plekken in Frankrijk uitgelopen op fors geweld. Bij acties rond scholen vielen in enkele dagen honderden gewonden en werden duizenden jongeren opgepakt. Leraren, leerlingen en agenten raakten gewond. Ondertussen loopt de schade door brandstichting en vernielingen in de tientallen miljoenen euro’s.

In Nantes ging het rond acht uur ’s ochtends mis bij het Lycée Nelson Mandela. Terwijl scholieren buiten demonstreerden, stond de entreehal in brand. Jongeren filmden de hoge vlammen met hun telefoons en deelden de beelden online. Medewerkers moesten het gebouw snel verlaten. Volgens de schoolleiding was de brand aangestoken. De prefectuur wees naar relschoppers die zich tussen de demonstrerende leerlingen hadden gemengd om vernielingen te plegen. Journalisten zagen hoe jongeren met bivakmutsen stenen naar het gebouw gooiden en er vuurwerk op afschoten. De ingang werd verwoest.

Ook elders ging het hard. Bij een Parijse school vloog vrijdagochtend de toegangsdeur in brand nadat het gebouw met vuurpijlen was bestookt. Een moeder probeerde in te grijpen, maar kon dat niet voorkomen. In Noord-Parijs werd donderdag een agent achtervolgd en mishandeld. Een agent in burger werd vrijdag in Belfort door een groep jongeren zo zwaar toegetakeld dat hij bewusteloos raakte en naar het ziekenhuis moest. In Aubervilliers verwondde een vuurpijl een leraar; in Marseille werd een brandweerwagen in brand gestoken. Tegelijk probeerden docenten bij een school in Noord-Parijs juist een confrontatie te voorkomen. Arm in arm gingen ze tussen demonstrerende leerlingen en politie met traangasgranaten staan.

De omvang is groot: bij meer dan duizend scholen en meerdere universiteiten werd de afgelopen dagen gedemonstreerd. Een telling van vrijdagochtend vermeldde ongeveer driehonderd gewonde leraren en andere schoolmedewerkers, 160 gewonde leerlingen en ruim driehonderd gewonde politiemensen. Donderdag pakte de politie bijna tweeduizend jongeren op wegens geweldpleging, na ongeveer duizend aanhoudingen in de dagen daarvoor. Vrijdag volgden meer dan zeshonderd arrestaties. Alleen al in Lyon en omgeving werden in drie dagen 180 gewelddadige incidenten geregistreerd. Volgens Kamerlid Laurent Wauquiez bedroeg de schade daar 25 tot 30 miljoen euro.

De aanleiding voor de acties ligt in het onderwijs zelf. Vanaf medio september blokkeerden jongeren in onder meer Bretagne en Normandië vreedzaam hun scholen. Ze protesteerden tegen personeelstekorten, lesuitval en klassen met vaak meer dan dertig leerlingen. Vakbondsonderzoek wees op personeelstekorten bij ongeveer de helft van de Franse scholen. Leerlingen meldden daarnaast ernstige gebreken aan gebouwen en lokalen: van plafonds die instorten en kakkerlakken tot een tekort aan tafels en stoelen. Eind september bereikten de acties de omgeving van Parijs. Via sociale media volgden oproepen om ook elders mee te doen.

De afgelopen week verspreidden de blokkades zich over Frankrijk en ontstond op steeds meer plaatsen geweld. De regering spreekt inmiddels niet meer van scholierenprotest, maar van stedelijk geweld. Daarmee staan naast de onderwijsproblemen nu ook honderden gewonden, duizenden arrestaties en grote herstelkosten centraal. Wauquiez benadrukte dat geld voor het herstellen van vernielingen niet beschikbaar is voor de onderwijsverbeteringen waarvoor leerlingen juist de straat op gingen.