Operatie die bij penis al 40 jaar lang kon, nu mogelijk bij clitoris: ‘Snappen niet waarom dat zolang heeft geduurd’

Chirurgen Mieke ten Eikelder en Tim Nijhuis aan het werk bij een operatie waarbij de clitoris wordt gereconstrueerd. © RadboudumcChirurgen Mieke ten Eikelder en Tim Nijhuis aan het werk bij een operatie waarbij de clitoris wordt gereconstrueerd. Operatie die bij penis al 40 jaar lang kon, nu mogelijk bij clitoris: ‘Snappen niet waarom dat zolang heeft geduurd’ Bij vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken kan de clitoris vanaf nu worden gereconstrueerd. Daardoor behouden ze de mogelijkheid om orgasmes te krijgen. Het is opmerkelijk dat dit pas nu kan: penisreconstructies bestaan al 40 jaar. „Onbegrijpelijk.” Maak ons je Google-favoriet De twee chirurgen van het Radboudumc in Nijmegen, die samen de techniek ontwikkelden om clitorissen te reconstrueren, staan er ook van te kijken. Voor mannen die kanker aan hun penis hebben, bestaan al sinds 1987 hersteloperaties, voor vrouwen tot nu toe niet. Nergens ter wereld zelfs. „Dat snappen wij ook niet”, zegt gynaecologisch oncoloog Mieke ten Eikelder. „Het is eigenlijk ook niet normaal, dat verschil tussen mannen en vrouwen.” Volgens plastisch chirurg Tim Nijhuis lag de nadruk de afgelopen decennia bij de behandeling van vrouwen met vulvakanker op overleven. „Door het weghalen van de tumor.” Bij zo’n operatie werd de wond daarna dichtgemaakt en verdween de clitoris onder een laag huid. De mogelijkheid om de clitoris te reconstrueren kwam nooit voorbij. „Wij snappen ook niet waarom dat zolang heeft geduurd.” Dat Nijhuis en Ten Eikelder besloten te kijken of zo’n hersteloperatie toch mogelijk was, kwam door een vraag van een patiënt. Nijhuis heeft veel ervaring met operaties aan geslachtsdelen, omdat hij veel geslachtsveranderende ingrepen doet. Samen vonden ze een succesvolle manier uit om een clitoris te herstellen. Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat niemand hier ooit eerder aan gedacht heeft, want wat we doen is niet heel moeilijk Zodra de tumor is weggehaald, worden zenuwbundels verschoven, waardoor er een nieuw topje van de clitoris ontstaat. Daar wordt vervolgens een stuk wangslijmvlies overheen gezet. „Dat lijkt op het weefsel dat in de vulva zit.” Nijhuis noemt de methode ‘eigenlijk heel simpel’. „Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat niemand hier ooit eerder aan gedacht heeft, want wat we doen is niet heel moeilijk.” De resultaten zijn dan ook goed. Van de eerste 23 vrouwen die op deze manier geopereerd zijn, kan 90 procent weer een clitoraal orgasme krijgen. Binnen drie tot zes maanden na de operatie is dat mogelijk, maar na een jaar is bij de meeste vrouwen het gevoel van vóór de operatie weer helemaal terug. Alleen de eerste twee operaties waren niet succesvol. „Waarschijnlijk omdat we toen nog geen wangslijmvlies gebruikten”, vertelt Ten Eikelder. De techniek is nu dusdanig ontwikkeld dat de twee chirurgen die ook aan collega’s in andere ziekenhuizen gaan leren. Ook in het buitenland is er belangstelling: vorige week deden ze nog een demonstratie in Engeland. Positief aan de hersteloperatie is dat deze tegelijk met het verwijderen van de tumor gedaan kan worden. In de praktijk komt het erop neer dat de ene chirurg de tumor verwijdert, terwijl de ander het benodigde slijmvlies uit de wang verwijdert. Daarna wordt dat slijmvlies naar de clitoris verplaatst. Nijhuis: „De hele operatie duurt daardoor maar een kwartier langer.” Het is een ingreep van zo’n anderhalf uur. Volgens de chirurgen is de techniek waarschijnlijk ook toepasbaar voor vrouwen die eerder al geopereerd zijn. Ten Eikelder: „We hebben er nu één gedaan.” Bij die vrouw kwam het orgasmegevoel ook goeddeels weer terug. „Maar het kan bij elke patiënt bij wie iets van de zenuwen in de clitoris is overgebleven.” Dat is niet altijd het geval. In het verleden werd bij vulvakanker veel rigoureuzer ingegrepen dan tegenwoordig. Dan werd een veel groter gebied weggehaald. De chirurgen gaan nu met steun van Kankerfonds KWF nader onderzoeken hoezeer het herstel daadwerkelijk leidt tot e