Opinie: ‘Het mbo is echt meer dan een personeelsfabriek’

In het jaar 2024-2025 haalden veel mbo’ers het niveau niet. © ANP XTRAIn het jaar 2024-2025 haalden veel mbo’ers het niveau niet. Opinie: ‘Het mbo is echt meer dan een personeelsfabriek’ Onlangs werd weer bevestigd dat het slecht gesteld is met Nederlands in de klas. In het mbo wordt het vereiste niveau niet gehaald. Als we het mbo zo belangrijk vinden, geef dan stevig onderwijs, stelt Andries Knol. 1 reactie Maak ons je Google-favoriet Andries Knol is lid van het hoofdbestuur AOb. Meer dan de helft van de jongeren volgt een mbo-opleiding. Het is daarmee een van de belangrijkste onderdelen van ons onderwijsstelsel. Toch lijkt het debat steeds te worden gekaapt door twee perspectieven: dat van de student en dat van de arbeidsmarkt. Het gaat over personeelstekorten, kansrijke beroepen en de aansluiting op de arbeidsmarkt. Over hoeveel verpleegkundigen, technici en bouwvakkers Nederland de komende jaren nodig heeft. Allemaal belangrijk. Maar het mbo is geen personeelsfabriek. Wat nauwelijks wordt gehoord, is het perspectief van de docenten. Daardoor gaat het te weinig over de vraag waar het om draait: de kwaliteit van het onderwijs. Als internationale onderzoeken, zoals PISA, laten zien dat basisvaardigheden van leerlingen achteruitgaan, staat de samenleving terecht op zijn achterste benen. Maar een groot deel van deze leerlingen komt vervolgens op het mbo. Daar verdwijnen de problemen met taal en rekenen niet. De Staat van het Onderwijs laat zien dat de resultaten voor Nederlands op het mbo zorgelijk zijn. Ongeveer een derde van de gediplomeerde mbo-2-studenten haalde in 2024-2025 het centrale examen Nederlands niet op het vereiste niveau 2F. Bij mbo-4 ligt dat percentage nog hoger: 40 procent haalt 3F niet. Dat is dramatisch. Wie het mbo verlaat zonder voldoende beheersing van de Nederlandse taal, heeft niet alleen een probleem op de arbeidsmarkt, maar heeft ook minder mogelijkheden om zelfstandig mee te doen in de samenleving. Daarom moet de onderwijskwaliteit in het mbo nadrukkelijker op de agenda van de Tweede Kamer staan. Maar wie zit daar aan tafel? Bij gesprekken over het mbo horen we het geluid van bestuurders, studenten en werkgevers. Allemaal belangrijke perspectieven. Het mbo gaat over vakmanschap, maar ook over volwaardig kunnen meedoen Maar de docent, de beroepsgroep die verantwoordelijk is voor het onderwijs, heeft geen stem. Dat is een gemiste kans. Docenten weten wat hoge werkdruk, wisselende teams, personeelstekorten en gebrekkige basisvaardigheden betekenen voor de kwaliteit van het onderwijs. Wie beleid maakt voor het mbo, kan niet om hun kennis heen. Natuurlijk moeten we ook naar de financiering kijken. Nu het aantal mbo-studenten terugloopt, is de vraag hoe het beschikbare geld wordt verdeeld. Macrodoelmatigheid en de aansluiting op de arbeidsmarkt zijn belangrijk. Werkgevers hebben vakmensen nodig. Maar we leiden niet alleen op voor de arbeidsmarkt. We leiden op voor het leven. Het mbo gaat over vakmanschap, maar ook over kennis, ontwikkeling en de mogelijkheid om volwaardig mee te doen. We noemen mbo-opgeleiden graag de ruggengraat van onze samenleving. Geef ze dan ook stevig onderwijs. Alleen sleutelen aan de bekostiging is niet genoeg. We moeten ook vragen waar het onderwijsgeld terechtkomt. Dat hoort ten goede te komen aan het onderwijs: aan bevoegde en bekwame docenten, sterke onderwijsteams en goede begeleiding. Het mbo verdient een ander gesprek. In de media én in Den Haag. Niet alleen: welke vakmensen hebben we straks nodig? Ook: welk onderwijs verdienen de studenten op het mbo? Die vraag moet veel hoger op de agenda staan. Want je leert niet alleen voor een baan. Je leert voor het leven. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer 26 Opinie: ‘In onzekere wereld is de kas de voedselzekerheid’