Opinie: ‘Statiegeldsysteem moet geen gokspel worden’

© Robin Hilberink Opinie: ‘Statiegeldsysteem moet geen gokspel worden’ De statiegeldloterij is een ongewenste prikkel, stellen Judith Noijen, Ruth van Holst en Tony van Rooij. Terwijl je je eigen geld ontvangt voor flessen en blikjes, word je onmiddellijk verleid om te gaan gokken. 1 reactie Maak ons je Google-favoriet Judith Noijen is expert gokschadepreventie, Verslavingskunde Nederland; dr. Ruth van Holst, universitair hoofddocent gedragsverslavingen, afdeling psychiatrie, Amsterdam UMC en dr. Tony van Rooij is senior onderzoeker, Expertisecentrum Gokken, Trimbos-instituut. Wie een blikje of flesje inlevert, hoort daarvoor statiegeld terug te krijgen. Dat is de kracht van het systeem: een eenvoudige en voorspelbare prikkel om verpakkingen in te leveren en grondstoffen opnieuw te gebruiken. Met de statiegeldloterij kunnen mensen via de statiegeldapp hun zelf betaalde statiegeld gebruiken om loten te kopen. Een zekere teruggave kan zo worden ingeruild voor een onzekere kans op een prijs. Als deskundigen op het gebied van gokken en gokschade maken we ons zorgen over de verdere normalisering van gokken. Statiegeldautomaten staan in supermarkten, op stations en bij sportclubs: plekken die dagelijks worden bezocht, ook door kinderen en jongeren. Door aan zo’n alledaags systeem een loterij te koppelen, wordt gokken gepresenteerd als een vanzelfsprekende manier om met geld om te gaan. Gokken kan verslavend zijn, maar het kan ook andere problemen veroorzaken zoals geldproblemen, stress en spanningen thuis. Ook loterijen zijn niet zonder risico. Bovendien wordt de keuze voor deze loten niet op een neutraal moment aangeboden. Bij aankoop van flessen en blikjes betaalt de consument statiegeld. Bij het inleveren kan het bedrag dat iemand terugkrijgt ervaren worden als een extraatje, terwijl het nog steeds eigen geld is. Het is heel vreemd om iets positiefs als recyclen te verbinden aan gokken Precies dan krijgt iemand de mogelijkheid er loten van te kopen in plaats van het te laten uitbetalen. Ook mensen die juist proberen te stoppen met gokken kunnen zo ongevraagd met gokaanbod worden geconfronteerd. Ook vanuit milieubeleid is de keuze moeilijk te begrijpen. Zoals het AD berichtte, kwam de statiegeldloterij als alternatief voor een verhoging van het statiegeld op tafel. Uit een reconstructie van de NOS blijkt dat de Inspectie Leefomgeving en Transport eerder stelde dat niet was aangetoond dat een loterij een vergelijkbaar positief effect op de inzameling zou hebben. Toch werd zij onderdeel van het totaalpakket aan maatregelen. Zo wordt een serieus milieu- probleem aangepakt met een maatregel, waarvan het effect onzeker is en de maatschappelijke gevolgen onvoldoende lijken meegewogen. Dat botst ook met de Meerjarenagenda bescherming tegen gokschade 2026-2030. Daarin schrijft het kabinet onder andere dat gokken niet als een reguliere, onschuldige vrijetijdsbesteding moet worden gezien en dat normalisering onder jong- volwassenen moet worden tegengegaan.Dan is het extra vreemd om gokken te verbinden aan iets positiefs en alledaags als het recyclen van blikjes en flesjes. Er zijn betere alternatieven: maak inleveren gemakkelijker, zorg voor voldoende betrouwbare automaten en geef mensen hun vooraf betaalde statiegeld terug. Maak recyclen aantrekkelijk met zekerheid, niet met een gokprikkel en de belofte van een jackpot. Maak van statiegeld geen loterij. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer de kwestie104 Praat mee: ‘Ik heb vertrouwen dat politici over hun eigen schaduw heen stappen en er maandag een begroting ligt’