Opinie: ‘Wat Oekraïne ons leert: maak de medische zorg weerbaar’

© ASz Opinie: ‘Wat Oekraïne ons leert: maak de medische zorg weerbaar’ Zijn ziekenhuizen goed voorbereid op aanvallen, militair of digitaal? Een bezoek aan Oekraïne liet zien hoe de samenleving overeind blijft in tijden van nood. Ons land is nog niet zo ver, stellen Marc Vervuurt en Michelle Jagtenberg. Reageren Maak ons je Google-favoriet Marc Vervuurt en Michelle Jagtenberg zijn Tweede Kamerlid voor D66. In een ziekenhuis in Oekraïne gaat de zorg gewoon door. Maar de oorlog eist wel zijn tol: ambulances die niet meer rijden omdat er geen onderdelen beschikbaar zijn, operatiekamers die door bombardementen zijn weggevaagd, en verpleegkundigen die zich moesten melden aan het front. Tijdens een bezoek aan Oekraïne zagen wij hoe de zorg daar niet alleen levens redt, maar cruciaal is voor het overeind houden van de samenleving. Zorg is de ruggengraat van een samenleving in crisis. Dan dringt de vraag zich op: hoe zou dat bij ons gaan? Blijft onze zorg overeind als er een grote militaire aanval is, een cyberaanval die de digitale systemen raakt of een natuurramp? Het eerlijke antwoord is volgens ons: op dit moment zijn we daar niet goed genoeg op voorbereid. En daarom moeten we beginnen met drie dingen. Allereerst: zorg dat noodzorg snel kan opschalen. Wanneer ineens veel mensen tegelijk zorg nodig hebben, liggen er geen duidelijke plannen. We komen dan vooral handen tekort. Als je oefent met een ziekenhuis zonder computer weet je of de zorg het aankan Leid zorgverleners daarom breder op - zoals tijdens corona, toen verpleegkundigen werden bijgeschoold voor de ic. Dan kunnen ziekenhuizen ook buiten crises mensen flexibeler inzetten. Én zet nog meer in op de Nationale Zorgreserve, zodat mensen met een zorgdiploma kunnen bijspringen als dat nodig is. Ten tweede: test hoe goed de zorg bestand is tegen hacks. Weten we of ziekenhuizen fatsoenlijk kunnen doordraaien als alle systemen platliggen? Er zijn regels en verplichtingen, maar een echte stresstest is nog geen vaste praktijk. Veel zorgaanbieders leunen op dezelfde laboratoria en softwareleveranciers. Valt één schakel uit, dan heeft de hele zorgketen een probleem. Laten we ons zorgsysteem testen met ethische hackers die een echte cyberaanval nabootsen. Pas als je oefent met een ziekenhuis zonder werkende computers, weet je of de zorg het aankan. Ten slotte: leg noodvoorraden aan van medische hulpmiddelen. Hoe lang houden onze ic’s het vol als de infusen op raken of de benodigdheden voor nierdialyse of gaas en verband? Dat is geen theorie. Eind 2024 raakte een fabriek in Amerika beschadigd door een orkaan en kregen Nederlandse ziekenhuizen een kwart minder infuuszakken. Ziekenhuizen moesten zuinig doen en medicijnen waar het kon in pilvorm geven. Voor medicijnen is er inmiddels een noodvoorraad. Voor hulpmiddelen bestaat er niet eens een plan. Maak daarom een lijst van hulpmiddelen waar de zorg niet zonder kan en leg daarvan een vaste voorraad aan. Het kabinet zegt dat het de zorg op alle denkbare risico’s wil voorbereiden. Dat is een goede ambitie. Maar wie alles wil afdekken, moet ook durven kiezen en sturen. Nu wordt de verantwoordelijkheid vooral bij zorginstellingen zelf gelegd. Maar wie neemt straks de centrale regie en zorgt voor duidelijke communicatie over noodscenario’s? Het kabinet komt dit najaar met plannen. Onze oproep is duidelijk: laat die plannen doortastend zijn. Wij zien Nederland voor ons waar zowel een sterk leger als weerbare zorg klaarstaan bij een volgende crisis. Want het bezoek aan Oekraïne maakte glashelder: onze samenleving is pas echt weerbaar als de zorg dat ook is. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer 14 Opinie: ‘Het mbo is echt meer dan een personeelsfabriek’