Opinie: ‘Zorgverzekering via gemeenten werkt niet’

© ANP Opinie: ‘Zorgverzekering via gemeenten werkt niet’ Voor lagere inkomens is er een gemeentepolis als zorgverzekering. Maar er zijn gemeenten die zo'n polis niet hebben. Vrijwaar deze mensen daarom van eigen bijdragen in het basispakket, stelt Jasper J. van Dijk. Reageren Maak ons je Google-favoriet Jasper J. van Dijk is onderzoeksleider bij het Instituut voor Publieke Economie. Theo heeft al weken een kloppend gevoel in zijn mond, achterin bij zijn kies. Maar hij gaat niet naar de tandarts, omdat hij bang is. Niet voor de boor, maar voor de rekening. Er zijn in Nederland een miljoen gevallen zoals Theo. Mensen die het eigen risico als een belemmering ervaren om noodzakelijke zorg te gebruiken. De geplande verhoging van het eigen risico door het kabinet kan deze groep verdubbelen. Het kabinet weet dit en wijst daarom als verzachtende maatregel naar de gemeentepolis in de toelichting op het wetsvoorstel. Bij de gemeentepolis, een zorgverzekering gericht op lagere inkomens met een brede dekking, kan het eigen risico worden afgekocht. Maar de gemeentepolis biedt hiervoor onvoldoende basis. Het Instituut voor Publieke Economie (IPE) liet recent zien dat de gemeentepolis door een groot deel van de lagere inkomens niet wordt gebruikt en het voordeel hangt grotendeels af van iemands gemeente. Of iemand met een laag inkomen de gemeentepolis afsluit, hangt af van hoeveel de gemeente meebetaalt aan de premiekosten. Deze bijdrage loopt op tot meer dan 800 euro per jaar in bijvoorbeeld de gemeente Ouder-Amstel. Maar er zijn ook zes gemeenten die niet meebetalen en 34 gemeenten die helemaal geen gemeentepolis hebben. IPE schat dat er 160.000 mensen zijn die geen gebruik maken van de gemeentepolis omdat hun gemeente deze niet heeft, of te weinig meebetaalt. Gelijkwaardige toegang tot zorg is fundamenteel voor bestaanszekerheid Bovendien is het aandeel gemeenten zonder een gemeentepolis sinds 2017 vertienvoudigd. Gemeenten stimuleren of verplichten om een gemeentepolis aan te bieden met een (ruimere) bijdrage is niet de juiste route om dit tegen te gaan. Zonder verplichting nemen de verschillen tussen gemeenten met en zonder gemeentepolis toe, en is er een groot risico dat meer gemeenten met de polis stoppen. En als alle gemeenten worden verplicht, verliezen ze hun laatste onderhandelingsruimte richting zorgverzekeraars over de prijs en het pakket. In beide gevallen blijft niet-gebruik een probleem. Regel daarom de bescherming van mensen in armoede tegen hoge zorgkosten landelijk, dan kan de gemeentepolis worden afgeschaft. Stel iedereen met een laag inkomen vrij van eigen bijdragen in het basispakket. En laat de Rijksoverheid voor deze inkomensgroep meebetalen aan de premie van een aanvullende verzekering voor ten minste mondzorg, fysiotherapie en een bril of contactlenzen. Samen doen deze twee maatregelen wat de gemeentepolis nu ook doet, maar dan grotendeels automatisch en voor iedereen in Nederland hetzelfde. Gelijkwaardige toegang tot zorg is een fundamenteel onderdeel van bestaanszekerheid. De tarieven in de zorg zijn niet voor niets landelijk vastgelegd. De Commissie sociaal minimum pleitte in 2023 al voor een landelijke ondergrens. Een landelijke aanpak kon worden gezien als één stevige hordeur om iedereen te beschermen tegen malaria, terwijl we nu bezig zijn met het ophangen van honderden gemeentelijke klamboes. Een kabinet dat het eigen risico verhoogt en daarbij naar een polis voor minima wijst als vangnet, moet die belofte wel kunnen waarmaken. Met een gedegen landelijke aanpak kan dit. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer Praat mee ‘Achter die haatreacties zitten gewone mensen zoals jij en ik’