Roep om inzet ‘paardenmiddel’ bij Amerikaanse aanval op Strafhof groeit, durven Den Haag en Brussel het aan?

Trump en Jetten. © AP Photo/Julia Demaree Nikhinson, ANPTrump en Jetten. Roep om inzet ‘paardenmiddel’ bij Amerikaanse aanval op Strafhof groeit, durven Den Haag en Brussel het aan? Het is een kwestie van dagen tot de VS het Internationaal Strafhof (ICC) probeert lam te leggen, klinkt het in Den Haag en Brussel. De spanning loopt op. Het kabinet oogt voorzichtig met tegenmaatregelen, maar in het Europees Parlement klinkt een luide roep om actie: „Dit is een test: zijn we dapper, of zijn we dat niet?” Sander van Mersbergenen Niels Klaassen 28 september 2026, 21:54Laatste update: 21:59 Maak ons je Google-favoriet Rob Jetten was stellig vorige week. „Handen af van het Internationaal Strafhof”, zei de premier tijdens zijn toespraak bij de Verenigde Naties in New York. Het lijkt een laatste noodkreet voor de vorm, het kabinet rekent er namelijk op dat één dezer dagen toch nieuwe sancties worden opgelegd door de VS. Opeenvolgende Amerikaanse regeringen zijn sinds de start van het Hof kritisch, maar onder Trump voegt de VS de daad bij het woord. Individuele rechters van het Strafhof zijn bestraft: zij kunnen niet meer bij hun e-mails en creditcards. „Het is alsof ik ben teruggegaan naar de jaren 90”, zei de getroffen Franse rechter Nicolas Guillou maandagavond in Brussel. „Ik moet betalen met cash, leef zonder smartphone en zit niet op sociale media.” Ook de familieleden van Guillou en andere rechters zijn gesanctioneerd. De VS wil nu verder gaan en ook algemene restricties opleggen voor het Hof als instelling. Als het Strafhof wordt afgesloten van het betaalverkeer, wordt het de facto lamgelegd. Een Haagse insider verwacht ‘ergens de komende dagen’ een formele mededeling uit de VS, en in Brussel rekent ook Europarlementariër Dirk Gotink (NSC) op een snel besluit. De precieze formulering is onbekend, net als het tijdstip. Rond het kabinet hopen ze stiekem op een variant van het ‘Groenlandscenario’. Bij die kwestie begon het ook met groteske retoriek in Washington, maar uiteindelijk ligt er nu een deal waarmee te leven valt. Dus hoopt de Nederlandse regering dat het bij grote woorden blijft. Als de regering-Trump bijvoorbeeld aankondigt dat de sancties over enkele maanden ingaan, is er tijd om de boel diplomatiek glad te strijken. „Mogelijk krijgen we tijd om de afspraken rond de instelling van het Strafhof nog even goed uit te leggen”, zegt een ingewijde met kennis van het dossier. Ondertussen bereiden Den Haag en Brussel zich voor op het ergste. Als er inderdaad snel nieuwe sancties volgen, kan de EU tegenmaatregelen nemen. De zogenoemde blokkeerverordening (blocking statute) ligt klaar. Met die verordening kan de EU externe strafmaatregelen neutraliseren. Het geldt als een zelden ingezet paardenmiddel en wordt in de Brusselse wandelgangen als een grote escalatie beschouwd. Banken nemen Amerikaanse sancties nu vaak automatisch over. Dat gebeurde ook bij de eerdere sancties. Maar als de verordening geldt, moeten ze van Europa een Amerikaans verbod om het Strafhof bijvoorbeeld een bankrekening te laten gebruiken domweg negeren. Dat is niet zonder risico’s: als banken de Amerikaanse sancties aan hun laars lappen, lopen ze het risico om hard aangepakt te worden in de VS, waar ze vaak ook actief zijn. Gevreesd wordt voor boetes van honderden miljoenen dollars of zelfs meer. Toch lijkt de steun in het Europees Parlement groot voor het middel, dat het Hof moet beschermen in zijn overlevingsstrijd. Gotink en de Franse sociaaldemocraat Aurore Lalucq riepen de Europese Commissie op om het blokkeerstatuut zo snel mogelijk in werking te stellen. Eerder op de maandagavond hielden zij een besloten vergadering waarbij onder andere de Franse president van de Europese Centrale Bank Christine Lagarde aanwezig was. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul bezocht met zijn Nederlandse collega Tom Berendsen gisteren het Hof in Den Haag. „Bij tegenwind moet je soms blijven staan, dat weet men aan de kust”, zei Wadeph