Rwanda ziet uitgeprocedeerde vluchtelingen uit Nederland graag komen: ‘Ze willen geld, daar zijn ze heel open over’

Foto ter illustratie. © Marjoke WerbrouckFoto ter illustratie. Rwanda ziet uitgeprocedeerde vluchtelingen uit Nederland graag komen: ‘Ze willen geld, daar zijn ze heel open over’ Het lijkt er sterk op dat Nederland en vier andere EU-landen vanaf volgend jaar uitgeprocedeerde asielzoekers naar Rwanda willen sturen. Waar komen zij dan terecht? En kan dat wel: mensen veilig opvangen in Rwanda? Twee Europarlementariërs gingen vorige week op onderzoek uit. Maak ons je Google-favoriet Een van de eerste dingen die Anna Strolenberg (Volt) opviel toen ze vorige week in Rwanda en Oeganda was om daar naar de vluchtelingenopvang te kijken: mensen zijn heel ‘verwelkomend’ als het om vluchtelingen gaat. „In Rwanda ligt de genocide van de jaren 90 nog heel vers in het geheugen. Veel mensen zijn toen zelf gevlucht, of hebben ouders die moesten vluchten. Daarom begrijpt men de situatie van migranten heel goed. Er is over het algemeen veel begrip, meer dan bij ons tegenwoordig.” Rwanda en Oeganda liggen in een regio met veel oorlogsgeweld. Vooral laatstgenoemd land vangt veel mensen op uit de Democratische Republiek Congo, Soedan en Zuid-Soedan. Bij elkaar huisvesten Rwanda en Oeganda meer dan twee miljoen ontheemden. Als het aan Nederland en vier andere Europese landen ligt, komen daar ook een aantal asielzoekers bij die in Europa zijn uitgeprocedeerd. Volgens bronnen wordt met zowel Rwanda als Oeganda (en met Oezbekistan) gepraat over het doorsturen van mensen. De gesprekken met Rwanda zijn het verst gevorderd. De eerste mensen moeten daar al in 2027 heen. Strolenberg, die met Tineke Strik (PRO) naar Oost-Afrika afreisde, is kritisch over de plannen. Toch moet ze na het bezoek ook concluderen dat de situatie minder zwart-wit is dan ze eerder dacht. „Vluchtelingen krijgen in Oeganda bijvoorbeeld een eigen stuk grond, waar ze zich kunnen vestigen. Ze mogen meteen aan het werk, en de intentie is ook om kinderen naar school te laten gaan.” Anna Strolenberg (links) en Tineke Strik in Rwanda. © Marjoke Werbrouck Dat gebeurt in grote settlements, speciale vluchtelingendorpen. In Rwanda vindt opvang daarnaast in stadswijken plaats. Bijvoorbeeld in het Hope Hostel in de hoofdstad Kigali, waar het Verenigd Koninkrijk een paar jaar geleden vluchtelingen wilde huisvesten – een plan dat jammerlijk mislukte. Onbekend is of de EU diezelfde plek in gedachten heeft; de Griekse overheid meldde aan deze site dat die vraag nog openligt. Dat Rwanda met Europa wil samenwerken, is echter wel duidelijk. Vorig jaar sloot het land al een deal met de VS over het opnemen van 250 mensen. Hun motief is financieel, aldus Strolenberg. „Ze willen geld. Ze hebben grote ambities, maar ook grote tekorten op de begroting. Hun hoop is dat ze een partnerschap kunnen sluiten met de Europese Unie, en dat ze geld krijgen om hun economie verder te ontwikkelen.” Momenteel is er ook te weinig geld om goed voor bestaande vluchtelingen te zorgen. In migrantenkampen ontbreekt het daardoor soms aan goede medische zorg en schoon drinkwater, zagen Strolenberg en Strik. Volgens Strik zijn Europese landen daar zelf mede debet aan ‘met hun grote bezuinigingen op de financiering’, en proberen ze nu ‘zelfs nog extra mensen naar deze landen uit te zetten’. „Dat is niet alleen onbehoorlijk, maar ook kortzichtig, want als dat beschermingssysteem onderuit gaat, dan moeten vluchtelingen wel doorreizen, wie weet naar Europa.” Alles overwegende is ook Strolenberg nog steeds geen voorstander van een regeling om vluchtelingen naar deze landen te sturen. Volgens haar schuift de Europese Unie haar verantwoordelijkheid om de boel zelf goed te regelen hiermee af op andere landen. Voorstanders, die in het Europees Parlement de meerderheid vormen, vinden dat het niet de taak van de EU is om huisvesting te bieden aan mensen die niet aan de voorwaarden voor een verblijfsvergunning voldoen. Als hun eigen land niet wil meewerken aan terugkeer, is een land als Rwanda een prima alternatief, betogen z