Te intellectueel? Juist daarom werd Star Trek een iconische hit waar we nog steeds van leren

Mr. Spock (acteur Leonard Nimoy) uit de originele Star Trek-serie. © GratisMr. Spock (acteur Leonard Nimoy) uit de originele Star Trek-serie. 60 jaar Te intellectueel? Juist daarom werd Star Trek een iconische hit waar we nog steeds van leren Star Trek braaf en saai? Eerder vooruitstrevend en - zeker in de sciencefictionwereld - opvallend hoopvol, zegt verslaggever en bewonderaar Gudo Tienhooven. Waarom we nog steeds kunnen leren van de vandaag precies 60 jaar oude tv-serie die om meerdere redenen zijn iconische status verwierf. Gudo Tienhooven Mediaverslaggever 8 september 2026, 07:30Laatste update: 07:51 Maak ons je Google-favoriet Wilde achtervolgingen in de kosmos met laserpistolen en monsterlijk ogende aliens; dát was in 1966 - vooral dankzij series als Lost in space en Flash Gordon - sciencefiction voor de gemiddelde tv-kijker. Het eerste seizoen van Star Trek over de weinig actierijke avonturen van kapitein Kirk (William Shatner) en de bemanning van het ruimteschip USS Enterprise zorgde voor veel scepsis. ‘Te intellectueel.’ Dat het meer dreef op filosofie, moraal en politiek zorgde wel voor een opvallend hoogopgeleid en jong publiek. Uitgerekend die kijkers waren altijd lastig te vangen. Toen zenderbazen de originele serie om zeep wilde helpen, redden fans (‘Trekkies’) de show via een massale brievenactie, iets wat de tv-wereld nog nooit had gezien. Zes decennia verder en het Star Trek-universum telt inmiddels 13 verschillende series met in totaal een kleine 1000 afleveringen en liefst 13 bioscoopfilms. Bedenker Gene Roddenberry gebruikte op een slimme manier sciencefiction als een spiegel voor de maatschappij. Door verhalen op vreemde planeten te laten afspelen, kon hij omstreden onderwerpen aansnijden die op de Amerikaanse tv van de jaren 60 taboe waren. Op het hoogtepunt van de spanningen met de Sovjet-Unie introduceerde Roddenberry het personage Chekov, een jonge Russische held. Het signaal naar de buitenwereld: de vijand van vandaag is de partner van morgen. Het ruimteschip USS Enterprise uit Star Trek. © RV En midden in een tijdperk van rassenscheiding in de VS bracht Star Trek een buitenaards ras in beeld waarvan de ene helft van het gezicht zwart en de andere helft wit was. Twee overlevenden van deze planeet bleken elkaar al duizenden jaren te haten om een belachelijk detail. Bij de een was namelijk de linkerkant van het gezicht wit en bij de ander de rechterkant. Het legde in 1969 de waanzin van racisme haarscherp bloot. Later tackelde Star Trek vaak morele dilemma’s rondom bijvoorbeeld AI. Sciencefiction is vaak duister van toon en schetst post-apocalyptische toekomstbeelden. Klimaatrampen, kernoorlogen; de mensheid helpt zichzelf naar de knoppen. Star Trek kiest precies het tegenovergestelde uitgangspunt. De mensheid heeft, zonder bovennatuurlijke hulp, zaken als armoede, racisme en oorlog op Aarde overwonnen en werkt vervolgens samen om het heelal te verkennen. Wetenschap speelt daarbij een cruciale rol. Ook techniek is in films en series vaak een bron van ellende, denk aan de Netflix-hit Black Mirror. Kennis en techniek zorgde in Star Trek juist voor het verdwijnen van het fundament onder bijvoorbeeld misdaad. Geld bestaat niet meer en mensen werken niet langer om te overleven, maar om de maatschappij verder te helpen. Dat is, ook anno nu, een redelijk uniek perspectief. Brent Spiner als Data en Patrick Stewart als Captain Picard in Star Trek. © Hollandse Hoogte / Mary Evans Picture Library Ltd. Glazen bol Star Trek is zoveel meer dan amusement. Het is een cultureel fenomeen dat de tijdsgeest altijd een stap voor is. De communicatiemiddelen van kapitein Kirk stonden aan de wieg van de klaptelefoon en de tricorder (een fictief kastje dat wordt gebruikt om gegevens te scannen en meten) inspireerde medische apparatuur. Maar ook techniek als spraakbediening, tablets, videobellen en de automatische schuifdeur verscheen in Star Trek lang vóór het in de echte wereld verscheen. Praten tegen een co