Trump kan tevreden zijn: Nederland gooit 753.000 vaten diesel en benzine in de verkoop

Nederland brengt 753.000 vaten diesel en benzine uit de strategische voorraad op de markt. Dat past bij wat Donald Trump van Europa wil: meer brandstof beschikbaar maken om de prijzen te drukken. Toch is deze verkoop volgens minister Stientje van Veldhoven van Economische Zaken geen haastklus onder Amerikaanse druk. De afspraken lagen er al vóór de zomer.

Het gaat om twee gevulde opslagtanks: eentje met 50 kiloton diesel en eentje met 45 kiloton benzine. Het ministerie kondigde de vrijgave donderdag aan. Vrijdag benadrukte Van Veldhoven na de ministerraad dat Nederland de afgesproken planning volgt. Na het uitbreken van de Iranoorlog beloofde Nederland in stappen 5,4 miljoen vaten olie en olieproducten beschikbaar te stellen. Met deze derde ronde komt de totale vrijgave op 4,7 miljoen vaten, ongeveer 87 procent van de toegezegde hoeveelheid. De Nederlandse reserve ligt overigens niet alleen in Nederland. Van de voorraden bevindt 55 procent zich in Noord-Duitsland, 14 procent in Rotterdam en 13 procent in Eemshaven.

De timing van de aankondiging valt wel op. In de Verenigde Staten neemt de politieke druk op Trump toe nu diesel aan de pomp steeds duurder wordt. Republikeinen willen de export blokkeren, zodat Amerikaanse diesel niet langer naar Europa gaat. Meer brandstof op de eigen markt moet de Amerikaanse prijs verlagen, terwijl Europa en Azië juist afhankelijk zijn van die aanvoer. Trump vindt bovendien dat Europa te veel diesel achter de hand houdt. Hij zou hebben aangedrongen op een snelle vrijgave van strategische reserves en dreigt met een exportverbod als Europa niet meewerkt. Van Veldhoven ging nauwelijks op die dreiging in. Ze wees op de gezamenlijke Europese aanpak, maar erkende ook dat sommige lidstaten achterlopen met hun beloofde bijdrage.

Wie nu direct goedkopere diesel verwacht, moet die verwachting temperen. Bob Ent, manager strategie bij voorraadbeheerder Cova, legt uit dat brandstof vrijgeven niet betekent dat die meteen bij een tankstation belandt. Kopers haalden de tweede Nederlandse vrijgave, aangekondigd eind augustus, pas deze week op. Eerst zet Cova een aanbesteding uit, waarna geïnteresseerden een week hebben om te bieden. De nieuwste partij wordt komende donderdag aan de hoogste bieder toegewezen. Daarna volgen een koopcontract en een bankgarantie voordat de koper de brandstof kan ophalen. Ent verwacht bovendien geen grote, blijvende prijsdaling: het effect is volgens hem tijdelijk. Handelaren kopen de diesel en verkopen die vervolgens waar ze er het meeste voor krijgen.

De strategische voorraad blijft gebonden aan internationale afspraken. Binnen het Internationaal Energieagentschap, het IEA, is afgesproken dat leden reserves aanhouden ter grootte van 90 dagen import of 61 dagen binnenlands verbruik. Nederland beschikte vóór de Iranoorlog over 4100 kiloton ruwe olie; daarvan is inmiddels ongeveer 200 kiloton gebruikt. Of er boven op de bestaande toezegging nog meer voorraad beschikbaar komt, beslist uiteindelijk de minister. Het IEA kan landen om een extra vrijgave vragen, maar de Nederlandse toestemming moet van haar komen.