Van begraven onderbroeken tot kakkerlakkenmelk: de opvallendste Ig Nobelprijswinnaars van 2026

Marcel van der Heijden links op de foto. © AFPMarcel van der Heijden links op de foto. Van begraven onderbroeken tot kakkerlakkenmelk: de opvallendste Ig Nobelprijswinnaars van 2026 Utrechtse wetenschappers zijn in de prijzen gevallen bij de Ig Nobelprijs, de jaarlijkse parodie op de echte Nobelprijzen. Ze wonnen met een opmerkelijke onderzoek waarbij ze duizenden katoenen onderbroeken begroeven. Ook studies naar vrijwillige slangenbeten en melk van kakkerlakken als superfood vielen in Zürich in de prijzen. Maak ons je Google-favoriet De awardshow werd in 1991 in het leven geroepen door de Amerikaanse organisatie Improbable Research, als een knipoog naar de officiële Nobelprijzen. Door toevoeging van de letters ‘Ig’ onstaat het Engelse woord ignoble, dat zoiets betekent als ‘onwaardig’. Het idee achter de jaarlijkse uitreiking is om wetenschap te vieren die ‘mensen eerst laat lachen, en daarna laat nadenken’. Jaarlijks worden tien Ig Nobelprijzen uitgereikt in verschillende categorieën. De winnaars houden een speech van maximaal 60 seconden. Als de onderzoekers het podium betreden, worden er papieren vliegtuigjes naar ze gegooid. De award zelf is altijd gemaakt van goedkoop materiaal. Hoewel de onderzoeken op het eerste gezicht vaak absurd lijken, zijn ze dat zeker niet. Om te kunnen meedoen moet het onderzoek dan ook daadwerkelijk gepubliceerd zijn in een officieel, erkend wetenschappelijk tijdschrift. Voor deze 36ste editie was er ook nog een primeur: de uitreiking werd voor het eerst in Europa gehouden. Vanwege de politieke situatie in de VS haalt de organisatie steeds moeilijker internationale onderzoekers naar Amerika. Zürich beet het spits af, maar het evenement blijft reizen: de ceremonie vindt voortaan afwisselend plaats in Zwitserland en een andere Europese stad. Volgend jaar mag Antwerpen het stokje overnemen. Hier zijn de vijf opvallendste winnaars van de Ig Nobelprijzen 2026 op een rij: De Utrechtse hoogleraar Marcel van der Heijden en zijn team begroeven samen met ruim tweeduizend deelnemers een katoenen onderbroek in de grond. Het doel? De gezondheid van de bodem meten. Na zo’n twee maanden werd gekeken hoeveel stof er nog over was van die ruim tweeduizend onderbroeken. Hoe sneller het katoen veranderde in een gatenkaas, hoe meer bodemleven er actief was. Een even simpel als geniaal experiment dat de Nederlandse wetenschapper de hoofdprijs opleverde. De onderzoekers kozen bewust voor onderbroeken in plaats van bijvoorbeeld lapjes stof of sokken. Daarmee hoopten ze meer mensen enthousiast te maken om mee te doen, en dat lukte dus: duizenden vrijwilligers meldden zich aan. De Nederlandse winnaar Marcel van der Heijden en andere onderzoekers tonen trots hun trofee tijdens de uitreiking van de Ig Nobelprijzen in Zürich. © Claudio Thoma/Keystone via AP Biologie: Hoe lok je een slangenbeet uit? Vrijwillig een slang uitlokken om je te laten bijten? Slangendeskundige João Miguel Alves-Nunes uit Brazilië wilde precies weten wanneer een giftige jararaca-adder besluit zijn tanden in een mens te zetten. En dus stapte zijn team maar liefst 40.000 keer op de adders af om ze op verschillende plekken aan te raken. Uit het onderzoek blijkt dat vooral kleine en vrouwelijke slangen snel bijten als ze zich bedreigd voelen. Niet verwonderlijk: de kans op een beet is groter als de slangen bij hun kop worden aangeraakt. Wist je dat er kakkerlakken zijn die melk kunnen geven? Een bepaalde soort kakkerlak, de Diploptera punctata, is daartoe in staat. Indiase wetenschappers isoleerden de gekristalliseerde melkeiwitten uit de darmen van de embryo’s van deze kakkerlaksoort om de exacte structuur en voedingswaarde te achterhalen. Wat bleek? Eén enkel melkkristal van een kakkerlak bevat drie tot vier keer zoveel energie als een gelijke hoeveelheid koemelk en zit boordevol essentiële aminozuren. Kortom: gigantisch veel energie in een zeer compacte verpakking. Een fascinerende ontdekking, al is de kans klein dat we de melk binn