Van minst lopende ploeg op het WK naar Xavi’s dynamische Oranje: ‘Alles ligt weer open’

Xavi tijdens de training van Oranje. © Pim Ras FotografieXavi tijdens de training van Oranje. Van minst lopende ploeg op het WK naar Xavi’s dynamische Oranje: ‘Alles ligt weer open’ Het Nederlands elftal liep bij de laatste twee eindtoernooien het minst van alle teams. In het kilometerklassement van een EK en WK stijf onderaan; nee, onder de nieuwe bondscoach Xavi Hernandez mag dat niet meer gebeuren. Maandagavond begon hij met het smeden van een dynamisch Oranje op het trainingsveld in Zeist. Maarten Wijffels Voetbalverslaggever 21 september 2026, 19:05Laatste update: 19:56 Maak ons je Google-favoriet Om precies 19 minuten over vijf komt hij aangelopen. Met ferme passen beent Xavi Hernandez deze middag naar het oefenveld in Zeist. Er is meteen een detail dat opvalt: waar de hele staf op Nike-schoenen loopt, meldt Xavi zich op kicksen van Adidas, de Copa Mundial. Meteen pakt de voormalige Spaanse wereldkampioen een bal. Even hooghouden, even voelen, sfeer opsnuiven. Gretig en klaar voor het échte werk. Automatisch gaan de gedachten terug naar eerder op de dag, toen Xavi tijdens zijn persconferentie over zijn ‘values’ begon. Oftewel de ‘waarden’ die hij centraal stelt in het werken met spelers en staf. Hij begon over respectvol omgaan met elkaar, over positiviteit en meer van dat soort algemeenheden. Tot het woord ‘effort’ viel. En daar wordt het interessant. Effort bedoeld als ‘inspanning’. Of: ‘moeite doen’. De houding kortom waarmee Oranje zich presenteert op het veld. In die houding valt een hoop te winnen na een mislukt WK. ,,We willen domineren, zowel mét als zónder bal’’, zei directeur topvoetbal Nigel de Jong voor vertrek naar Amerika. Het kwam er te weinig van. En dat past in een patroon. In deze krant schreven we in 2024 al over de opmerkelijke conclusie na het EK van dat jaar: Nederland was er als laatste geëindigd in het kilometerklassement. Geen van de 24 EK-teams liep minder meters dan Oranje. Het afgelopen WK bracht dezelfde conclusie, nu op een totaal van 48 teams. Het gebeurde twee keer onder bondscoach Ronald Koeman, die het probleem overigens zelf ook zag én benoemde. Binnen de staf zei men soms tegen elkaar: ‘We zijn kampioen tempo uit de wedstrijd halen - bij de tegenstander én bij onszelf. Hoe is dat toch mogelijk?’ Xavi wil het anders. En hij móet ook zorgen dat het anders wordt, als opdracht vanuit de KNVB. ‘Effort’, ofwel inspanning en moeite doen, dat begint daarom deze week letterlijk op het veld, waar zelfs eenmaal twee groepstrainingen op één dag staan ingepland. Dat is Oranje niet gebruikelijk. Maar interessanter nog: Xavi wil tot een mentaliteitsverandering komen met voor driekwart dezelfde spelersgroep. 20 van de 26 leden van zijn eerste selectie waren ook bij het WK. En als Frenkie de Jong nu niet geblesseerd was geweest, waren het er 21 geweest. Xavi op zijn Adidas-schoenen. © Pim Ras Fotografie Het is niet dat Koeman niet werkte aan verandering. In de eerste interlands na het EK 2024 spatten energie en nieuw elan ervan af onder zijn leiding tegen Bosnië en Duitsland. Alleen werd de verandering nooit permanent. Misschien komt de prikkel nu van Xavi’s publiekelijke boodschap dat ‘alles weer open ligt bij Oranje.’ Iedereen doet de komende tijd opnieuw auditie voor zijn eigen plek. Als je een vergelijking wil maken, dan positioneert Xavi zichzelf op het eerste gezicht tussen Koeman en Louis van Gaal in. En dan Van Gaal uit zijn tweede periode in Zeist. Waar Koeman de sleutel naar succes zocht in zoveel mogelijk vastigheid en loyaliteit aan kopstukken, daar redeneerde Van Gaal tussen 2012 en 2014 juist totaal andersom. Vrijwel geen enkele speler had een abonnement op Oranje. Hij selecteerde elke interlandperiode puur op basis van fitheid, ritme en vorm. Xavi heeft Memphis Depay en Wout Weghorst nu niet nodig. Maar hij gooit de deur voor de twee routiniers ook niet dicht. Omgekeerd gaat Virgil van Dijk wél door, maar Xavi zegt: ‘Virgil en ik hebben er geen termijn op geplakt. We p