Van Moulijn tot Schoenmaker: waarom Nederlandse voetballers steeds vaker in brons gegoten worden

Het pas onthulde standbeeld van Lex Schoenmaker bij het stadion van ADO Den Haag. © Pro Shots / Toin DamenHet pas onthulde standbeeld van Lex Schoenmaker bij het stadion van ADO Den Haag. Van Moulijn tot Schoenmaker: waarom Nederlandse voetballers steeds vaker in brons gegoten worden Meer dan dertig voetbalprominenten zijn in Nederland met een eigen standbeeld vereeuwigd. Hoewel vereeuwigd... Waar is het beeld van Martin Jol bij RKC eigenlijk gebleven? Maak ons je Google-favoriet Bronzen voetbalhelden op een voetstuk. Ooit vonden we dat maar overdreven. Maar inmiddels zijn er voor heel wat stadions in Nederland standbeelden geplaatst van iconische trainers, spitsen of doelmannen die veel voor hun club of nationale ploeg hebben betekend. Deze maand was het weer zover. Toen mocht Lex Schoenmaker zijn dubbelganger onthullen voor het stadion van zijn oude club ADO Den Haag, pal naast het beeld van zijn vriend Aad Mansveld. „Het is natuurlijk hartstikke mooi om naast mijn maatje te staan. Het was wel vreemd om jezelf daar zo te zien staan, maar het wende eigenlijk heel snel”, zegt Schoenmaker grinnikend aan de telefoon. Een standbeeld is niet alleen wennen voor de persoon in kwestie zelf. Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren duurde het ook een tijd voordat het in Nederland gebruikelijk werd om voetballers en andere sporters met een standbeeld te eren. „Mensen vonden destijds dat je alleen standbeelden oprichtte voor traditierijke figuren zoals zeerovers, politici of schilders, maar absoluut niet voor een sporter.” Toen in 1956 hardloopster Fanny Blankers-Koen haar eigen standbeeld kreeg in Rotterdam, ontstond er dan ook protest. „Men vond het destijds onzin of sprak van ‘sportverdwazing’.” Inmiddels is dat totaal anders. Schoenmaker komt terecht in een gezelschap van zo’n dertig voetbalprominenten met een eigen standbeeld. Denk aan Coen Moulijn, Johan Cruijff, Abe Lenstra, Willy van der Kuijlen, maar bijvoorbeeld ook Ajax’ beroemde hersteltrainer Bob Haarms, inclusief diens beroemde bankje, pal voor de hoofdingang van de Johan Cruijff Arena. De KNVB heeft zelfs een complete tuin met veertien standbeelden, waaronder dat van Sarina Wiegman, Ruud Gullit en Dennis Bergkamp. De acceptie van standbeelden voor voetballers is sterk toegenomen, zegt Van der Vooren. „Het heeft zich enorm ontwikkeld. Pierre Massy was de eerste voetballer die in 1967 een standbeeld kreeg. Mensen uit Roermond weten het waarschijnlijk niet eens, maar het staat er echt. Daarna heeft het nog best even geduurd voordat er meer bijkwamen.” Onze maatschappij is volgens Van de Vooren veranderd. En dat zie je nu ook terug in het eren van onze sporters. „We zijn de prestaties in de topsport maatschappelijk steeds belangrijker gaan vinden. Die heldenstatus zie je tegenwoordig niet alleen terug in standbeelden en straatnamen, maar ook in een gigantische stijging van het aantal koninklijke onderscheidingen voor topsporters.” Johan Cruyff in de beeldentuin van de KNVB in Zeist. © SNS Group via Getty Images Van de Vooren ziet ook een rol weggelegd voor koning Willem-Alexander. „Sinds Willem-Alexander in 1998 toetrad tot het Internationaal Olympisch Comité (IOC), is het aantal koninklijke onderscheidingen (lintjes) voor Nederlandse sporters gigantisch gestegen.” Vaak zijn standbeelden bedoeld voor de eeuwigheid. Maar bij Martin Jol liep dat net even anders. In 2016 werd een levensgroot beeld van de trainer onthuld, zittend op een stoeltje in het RKC-stadion. Redelijk uniek: een standbeeld tussen de supporters op de tribune. Jol werd verkozen tot beste trainer ooit van de Waalwijkers. Toch raakte de stenen Jol in 2021 zijn plekje op de tribune van RKC kwijt. De stoeltjes moesten worden vervangen en de supportersvereniging had het bestuur bovendien laten weten dat ‘Jol nu wel over zijn houdbaarheidsdatum heen is’. Het verdwenen standbeeld van Martin Jol. © Getty Images Maar wat gebeurt er eigenlijk met een standbeeld dat wordt weggehaald? Ging het beeld t