Verboden lijken te helpen, maar bij zeven op de tien volwassenen zit nog te veel PFAS in bloed

Bij veel Nederlanders zit nog altijd meer PFAS in het bloed dan gezond wordt geacht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het RIVM. Wel zijn de gemeten hoeveelheden lager dan in eerder onderzoek. Of er echt sprake is van een daling, durven de onderzoekers nog niet te zeggen. Amy van den Berg Schrijft over zorg, misdaad, PFAS en de regio Dordrecht 29 september 2026, 16:00Laatste update: 16:48 Maak ons je Google-favoriet „Dit is van een heel andere orde dan wat je ziet in de film Dark Waters, hè”, zegt RIVM-onderzoeker Joke Herremans. Tegelijk benadrukt ze dat de hoeveelheid PFAS bij veel mensen nog altijd boven de gezondheidskundige grenswaarde ligt. Het RIVM onderzocht bloed van 967 volwassenen. Bij zeven op de tien lag de hoeveelheid PFAS boven de gezondheidskundige grenswaarde. In onderzoek met bloed uit 2016 en 2017 gold dat nog voor vrijwel iedereen. Het nieuwe bloed werd in 2025 afgenomen bij bloeddonors. Bijna alle deelnemers hadden minstens vier soorten PFAS in hun bloed. Van tien stoffen lag de hoeveelheid bij 71 procent boven de grenswaarde. In het eerdere onderzoek was dat bij 99 procent het geval. Ook van afzonderlijke stoffen, waaronder PFOS en PFOA, werden lagere hoeveelheden gemeten. Toch kun je de twee onderzoeken niet rechtstreeks vergelijken. Er deden verschillende groepen mensen mee en de laboratoria gebruikten andere meetmethoden. Bloeddonors zijn bovendien niet in alle opzichten een afspiegeling van de bevolking. Lees ook: PFAS bedreigen onze gezondheid: wat we nu echt weten en nog moeten ontdekken Bloed geven kan daarnaast zelf ook invloed hebben op de hoeveelheid PFAS in het lichaam. „We hebben onvoldoende informatie om te zeggen: die dalende trend is ingezet”, zegt RIVM-onderzoeker Joke Herremans. Wel ziet zij een mogelijke verklaring voor de lagere waarden van sommige stoffen: voor PFOS, PFOA en PFHxS gelden al Europese verboden. „Eigenlijk zie je hier geïllustreerd dat een verbod lijkt te werken. Dat lijkt de verklaring voor wat we terugzien in het bloed.” Sommige PFAS zijn al verboden. PFOS mag sinds 2008 in veel producten niet meer worden gebruikt, voor PFOA gelden sinds 2020 Europese verboden en PFHxS kwam in 2023 op de Europese verbodslijst. Dat betekent niet dat deze stoffen meteen uit het milieu of uit ons bloed verdwijnen. Intussen wil Nederland met vier andere landen een veel breder Europees verbod op PFAS. Dat voorstel wordt nog beoordeeld: het is dus nog geen wet. In Nederland gelden alle PFAS sinds 2024 als zeer zorgwekkende stoffen, waardoor bedrijven hun uitstoot moeten beperken. Lees ook: Hoe komt PFAS in ons lichaam terecht en hoe wapen je jezelf en je kinderen zo goed mogelijk tegen PFAS? PFAS is een verzamelnaam voor duizenden door de mens gemaakte stoffen. Mensen krijgen ze onder meer via voedsel en drinkwater binnen. Wie boven de gezondheidskundige grenswaarde zit, wordt niet automatisch ziek. Bij langdurige blootstelling zijn nadelige gezondheidseffecten wel mogelijk. Zo kan het immuunsysteem minder goed gaan werken. Wat een gemeten waarde voor iemands persoonlijke gezondheid betekent, kan het RIVM met dit onderzoek niet zeggen. PFAS komt onder meer via voedsel en drinkwater in het lichaam terecht. Bij veel Nederlanders ligt de waarde nog te hoog. © Jeffrey Groeneweg, Getty Images Regionale verschillen in PFAS Het instituut keek ook naar gebieden waar PFAS-vervuiling bekend is. Rond fabriek Chemours in Dordrecht werd opnieuw een licht verhoogde PFOA-waarde gevonden. De waarde was wel lager dan in het eerdere onderzoek. GenX werd, net als toen, niet boven de meetgrens in het bloed aangetroffen. Ten noorden van de Westerschelde waren drie PFAS-stoffen verhoogd. In Zeeuws-Vlaanderen, waar voor het eerst bloedmetingen zijn gedaan, waren dat er zeven. Voor sommige stoffen liepen de meetwaarden daar op tot zeven keer meer in vergelijk met de rest van Nederland. Wat de oorzaak van die verschillen is, blijkt niet uit het onderzoek. Lees ook: Water uit de fles of uit de kr