Verkiezingsuitslag Saksen-Anhalt maakt duidelijk dat er antwoord nodig is op radicaal-rechts

Auto passeert verkiezingsposter van AfD-kandidaat Ulrich Siegmund. © ANP / EPAAuto passeert verkiezingsposter van AfD-kandidaat Ulrich Siegmund. commentaar Verkiezingsuitslag Saksen-Anhalt maakt duidelijk dat er antwoord nodig is op radicaal-rechts De verkiezingsuitslag in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt moet een aanzet zijn om na te denken hoe Europese samenlevingen willen omgaan met opkomend radicaal-rechts, schrijft onze hoofdredacteur Rennie Rijpma. 20 reacties Maak ons je Google-favoriet De (voorlopige) verkiezingsuitslag in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt laat niets aan duidelijkheid over: de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) is de grote winnaar. Gedachtengoed waar ook in Duitsland driekwart eeuw geleden met overtuiging afstand van is genomen, is terug. De AfD werd in 2013 opgericht als tegenbeweging tegen de EU en in het bijzonder tegen de euro. De partij maakte sindsdien een flinke ruk naar rechts. Waar AfD-stemmers eerst nog werden beschouwd als ‘proteststemmers’, kiezen steeds meer Duitsers voor de AfD uit overtuiging: ze willen een streng migratiebeleid. Soms zijn ze pro-Russisch en tegen de steun aan Oekraïne. Ze zijn anti-moslim en stellen het gezin – dat moet bestaan uit een man, een vrouw en kinderen – centraal. De verkiezingsuitslag in een Duitse deelstaat trekt veel aandacht, omdat die staat voor een bredere beweging in Europa en de wereld. Na de Tweede Wereldoorlog was er grote eensgezindheid. In 1945 werden de Verenigde Naties opgericht. Meer dan vijftig landen wilden een nieuwe wereldoorlog voorkomen en de internationale vrede en veiligheid waarborgen. In 1948 werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) aangenomen. Iedereen wordt vrij en met gelijke rechten geboren en iedereen is voor de wet gelijk, staat er onder meer in. Voor veel AfD-aanhangers is die gelijkheid geen universele waarde. Drie jaar geleden bespraken enkele AfD-politici hoe ze miljoenen mensen met een migratieachtergrond uit Duitsland zouden kunnen verdrijven. Officieel distantieerde de partij zich van het plan, maar sympathie voor het plan laat zich niet op afstand plaatsen. Ruimte voor een antidemocratische partij is gevaarlijk voor iedereen die gelooft in de gelijkheid van mensen Dat de AfD in ruim tien jaar duidelijk is verrechtst, staat vast, het extreemrechts gedachtengoed leidt nog wel tot discussie binnen de partij. Maar de duidelijk aanwezige extreemrechtse voedingsbodem binnen de partij is wel een belangrijke reden voor andere partijen om niet samen te werken met de AfD. Maar als zoveel kiezers in het hart van democratisch Duitsland op de AfD stemmen, is een Brandmauer (cordon sanitaire) niet meer realistisch en niet erg democratisch. Tegelijkertijd is ruimte voor een antidemocratische partij gevaarlijk voor iedereen die wel gelooft in de gelijkheid van mensen. Als het hoofddoel van de VN nog overeind staat – dat geweld en oorlog geen oplossing zijn – dan is de vraag hoe je in gesprek blijft met een partij waarmee je het radicaal oneens bent. De verkiezingsuitslag in Saksen-Anhalt is een nieuwe wake-upcall voor veel democratische landen om antwoord te vinden op dit vraagstuk. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer Commentaar Drinkwater door de plee? Vlaanderen wijst ons de weg