Vliegtuigstrepen zijn enorme vervuiler, onderzoekers: aanpakken kan tien jaar aan opwarming voorkomen

Sporen van vliegtuigen boven de Ooijpolder bij Nijmegen, bij de Oude Waal. © Jos ClaassenSporen van vliegtuigen boven de Ooijpolder bij Nijmegen, bij de Oude Waal. Vliegtuigstrepen zijn enorme vervuiler, onderzoekers: aanpakken kan tien jaar aan opwarming voorkomen Wanneer je naar een strakblauwe lucht kijkt, zie je ze vaak: de witte sporen die vliegtuigen achterlaten. Maar deze condensstrepen zijn een stuk schadelijker voor ons klimaat dan de meeste mensen denken. Volgens een nieuw rapport van milieuorganisatie Transport & Environment (T&E) kan het aanpakken van deze strepen de opwarming van de aarde door de luchtvaart zelfs met tien jaar vertragen. Demi de Ruiter Online redacteur 25 september 2026, 17:33Laatste update: 17:39 Maak ons je Google-favoriet Dat condensstrepen niet goed zijn voor het klimaat wist de wetenschap al, maar voor het eerst is berekend wat we winnen als we er nú iets aan doen. En die winst is gigantisch. Hoe dat precies zit? De klimaatimpact van een vliegreis zit niet alleen in de uitstoot van CO2 uit de uitlaat, maar voor een groot deel in ‘niet-CO2-effecten’. „Vliegtuigstrepen zijn in feite kunstmatige ijswolken”, legt Vincent Meijer uit, onderzoeker aan de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft. „Ze ontstaan doordat de warme, vochtige lucht uit de motor mixt met de ijskoude buitenlucht op grote hoogte. Precies hetzelfde idee als de wolkjes die je in de winter uitademt.” Meestal lossen die witte sporen binnen een paar minuten weer op. Maar in een klein deel van de gevallen vliegt een toestel door een luchtlaag die extreem vochtig is. „Op dat moment werkt het vliegtuig als een soort aanjager voor langdurige wolkvorming”, zegt Meijer. „Die strepen kunnen dan uren blijven hangen, breder worden en gaan lijken op gewone bewolking.” En daar wringt de schoen. Deze hoge ijswolken laten het zonlicht overdag wel door naar de aarde, maar houden de opstijgende warmte van de aarde als een dikke deken vast. Vooral 's nachts, als de zon niet schijnt, werken ze puur opwarmend. Daar zit volgens Meijer ook meteen de sleutel tot de oplossing. „CO2 blijft honderden jaren in de lucht hangen en heeft heel lang een klein beetje invloed. Een condensstreep hangt er vaak maar een paar uur, maar heeft in die korte tijd een enorme impact. Zodra die wolk verdwijnt, stopt de opwarming meteen. Als je ze weet te voorkomen, pak je dus klimaatwinst.” Dat we met een slimme aanpassing tien jaar aan opwarming kunnen voorkomen klinkt misschien als een sprookje, maar de logica is simpel. Een klein percentage van alle vluchten veroorzaakt namelijk het overgrote deel van de schade, simpelweg omdat die vochtige luchtlagen niet overal hangen. De oplossing? Om die gebieden heen vliegen. „Je kunt die vochtige regio’s zien als een soort pannenkoeken in de lucht: heel breed, maar vaak niet heel dik”, legt Meijer uit. „Soms hoeft een piloot maar een paar honderd meter hoger of lager te gaan vliegen om zo’n gebied compleet te missen. Een klein beetje stijgen of dalen doen piloten nu ook al als er turbulentie is.” Maar waarom vliegen we dan nog niet massaal om die gebieden heen? De grootste uitdaging zit in de voorspelbaarheid. „Waar die ‘pannenkoeken’ precies hangen, kunnen we met de huidige weermodellen simpelweg nog niet goed genoeg voorspellen”, verklaart de TU Delft-onderzoeker. Toch is Meijer hoopvol. „We zitten echt op de juiste weg. Er wordt ontzettend hard gewerkt aan betere detectie met satellietbeelden, slimme algoritmes en AI.” De neuzen staan in de luchtvaartsector dezelfde kant op: van wetenschappers en luchtverkeersleiders tot piloten en techgiganten als Google: ze willen zich allemaal inzetten om het probleem van de condensstrepen op te lossen. „Het heeft even tijd nodig, maar het laat zien dat we met slimme keuzes verrassend snel grote stappen kunnen zetten.” LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat mee met AD Lees meer 12 Komeet ter grootte van gebouw met zes verdiepingen ingesla