Waarom bijles niet altijd nodig is en veel goedkoper kan

Veel ouders zetten hun kind op bijles om de schoolprestaties op te krikken, maar de effecten daarvan zijn niet altijd positief. © Getty ImagesVeel ouders zetten hun kind op bijles om de schoolprestaties op te krikken, maar de effecten daarvan zijn niet altijd positief. Waarom bijles niet altijd nodig is en veel goedkoper kan De meeste kinderen zitten weer met hun neus in de boeken voor de eerste toetsen van het schooljaar. Voor sommige ouders begint dan een ander soort huiswerk: bijles of huiswerkbegeleiding regelen. Het aantal aanbieders is in tien jaar tijd meer dan verdubbeld. Maar is bijles altijd nodig, en kan het goedkoper? Maak ons je Google-favoriet Veel ouders hopen met extra begeleiding betere resultaten voor hun kind te bereiken en hebben daar steeds meer geld voor over. Volgens cijfers van het CBS stegen de gezamenlijke uitgaven aan bijles, huiswerkbegeleiding en toets- en examentraining voor basisschoolleerlingen, middelbare scholieren en mbo-studenten van 151 miljoen euro in 2012 naar 472 miljoen euro in 2022. Ook het aantal aanbieders groeide fors. Begin 2016 telde Nederland 2555 bedrijven in deze sector; op 1 juli van dit jaar waren dat er 5248, blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel. Volgens Nynke Douma, onderwijskundige aan de faculteit Gedrags- & Maatschappijwetenschappen (RUG), hangt de groei onder meer samen met een toenemend gevoel van competitie in de samenleving. „Diploma’s lijken steeds belangrijker te worden voor een goedbetaalde baan en een goede maatschappelijke positie. Ouders investeren daarom vaker in extra ondersteuning voor hun kinderen.” Daarnaast willen veel ouders volgens Douma het gevoel hebben dat zij alles hebben gedaan om hun kind te helpen. „Als steeds meer gezinnen in hun omgeving gebruikmaken van bijles, kan het voor andere ouders ook sneller een optie worden om te overwegen”, vertelt Douma. Over de effecten van bijles op de schoolprestaties zijn de meningen verdeeld. „Sommige onderzoeken tonen positieve effecten, andere helemaal niet. Ook is het moeilijk te bepalen of betere prestaties het gevolg zijn van de bijles, of van factoren als motivatie, de thuissituatie of de ondersteuning van ouders”, legt ze uit. Juist daarom is het belangrijk eerst samen met het kind en de school te onderzoeken waar een leerling precies tegenaan loopt. Een onvoldoende betekent volgens het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) niet altijd dat een leerling de lesstof niet begrijpt. „Misschien speelt er iets anders, zoals problemen thuis, ruzie in de vriendengroep of een relatie die net is uitgegaan”, zegt Marielle Balledux, deskundige opvoeden en opgroeien bij het NJi. Het NJi waarschuwt voor mogelijke nadelen wanneer bijles een vanzelfsprekend onderdeel wordt. Vrije tijd is volgens het kennisinstituut essentieel voor jongeren. Niet alleen om te ontspannen, maar ook omdat zij tijdens sport, hobby’s en sociale activiteiten belangrijke vaardigheden ontwikkelen. „Daarnaast kan voortdurende extra begeleiding onbedoeld een verkeerde boodschap afgeven”, vervolgt Balledux. „Al die bijles kan voor een jongere voelen als: jij kunt het niet alleen. En ook: je doet het niet goed genoeg.” Volgens Douma is nog onvoldoende onderzocht wat bijles doet met het welzijn van kinderen. „Als steeds meer leerlingen extra begeleiding krijgen, dreigt dat de norm te worden. Dat roept vragen op over de gevolgen voor prestatiedruk, stress en de hoeveelheid vrije tijd die kinderen overhouden.” Ook ziet ze een risico voor kansenongelijkheid. „Ouders met meer financiële middelen kunnen investeren in bijles en huiswerkbegeleiding, terwijl andere gezinnen die mogelijkheid niet hebben.” Ook het NJi wijst erop dat betaalde bijles ertoe kan leiden dat kinderen niet dezelfde kansen krijgen. D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk pleit daarom voor betere ondersteuning vanuit scholen. „We willen het beste onderwijs voor ieder kind. Goed onderwijs op school zou voldoende moeten zijn.” Daarnaast maakt de politica zich zorgen over de sterk