Waarom het westnijlvirus een blijvertje is, maar die plotselinge piek aan patiënten nog een raadsel blijft

Hoogleraar virologie Barry Rockx. © Gtty Images, KNVMHoogleraar virologie Barry Rockx. Waarom het westnijlvirus een blijvertje is, maar die plotselinge piek aan patiënten nog een raadsel blijft Het westnijlvirus is zeer waarschijnlijk een blijvertje, verwacht buitengewoon hoogleraar virologie Barry Rockx. Maar waarom er dit jaar zoveel patiënten zijn, is nog onbekend. Daardoor is ook onduidelijk wat dit voor de toekomst betekent. Maak ons je Google-favoriet In 2020 doken de eerste acht patiënten op die besmet bleken met het westnijlvirus. In de jaren erna kwamen er geen meldingen, maar dit jaar kregen tot nu toe 56 Nederlanders de ziekte. In de afgelopen week twaalf, van wie vier overleden aan de gevolgen van het virus. Zij raakten allen besmet door een muggenbeet. In totaal zijn er dit jaar nu negen mensen overleden. Het hoge aantal patiënten laat volgens onderzoeker en buitengewoon hoogleraar virologie aan Wageningen Bioveterinary Research Barry Rockx zien dat veel muggen het virus bij zich dragen. Dat maakt de kans heel erg groot dat het westnijlvirus in Nederland zal blijven rondwaren. Hoe groter de groep besmette muggen nu is, hoe groter de kans dat er onder de muggen die de winter overleven besmette exemplaren zitten. Zij kunnen de ziekte volgend voorjaar dan weer verspreiden. Bovendien kunnen vrouwtjesmuggen het virus ook nog eens via hun eitjes doorgeven aan de volgende generatie. Hoe ernstig de besmettingen volgend jaar zullen worden, is nog onduidelijk, zegt Rockx. „In 2020, al voor de eerste patiënten ontdekt werden, is een groot onderzoek gestart welke factoren verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van mug-overdraagbare virussen. We hebben nog lang niet alle antwoorden. We weten niet waarom er tussen 2021 en 2025 geen ernstige ziektegevallen zijn gemeld, en dan dit jaar ineens zoveel.” Het westnijlvirus kan worden overgedragen door muggen. © Getty Images Sterker nog: als experts een jaar hadden mogen aanwijzen waarin ze de kans op nieuwe besmettingen klein achtten, dan zou het dit jaar geweest. „Lange tijd waren er deze zomer minder muggen actief. Dan zou je denken dat het virus ook minder verspreid zou worden. Toch gebeurde het tegendeel.” Ook het aantal paarden en vogels dat besmet raakte, nam dit jaar in een rap tempo toe. Tot 2 september raakten vijf paarden besmet. Een week later waren het er plots 59, en donderdag maakte het RIVM bekend dat er 150 paarden besmet zijn geraakt. Het aantal besmette vogels is in een maand tijd gestegen tot 178. Toch is, hoe ernstig de ziektegevallen ook zijn, de kans dat mensen echt ziek worden nog altijd heel klein. „Het aantal mensen dat heel ernstig ziek wordt van het virus ligt rond de 1 procent. Dat zijn vaak mensen die al te maken hebben met zogenoemd onderliggend lijden: mensen die al ziek of kwetsbaar zijn en minder weerstand hebben.” Overigens, zegt Rockx, moet je nagaan hoeveel mensen inmiddels al besmet zouden moeten zijn. „Maar dat dus helemaal niet merken.” De verwachting is wel dat het aantal nieuwe besmettingen zal afnemen. Muggen merken dat het kouder wordt, en gaan op zoek naar een plekje om te overwinteren. Voor paarden is er een vaccin beschikbaar, voor mensen niet. Huisartsen zullen wat Rocks betreft in de dagelijkse praktijk alerter moeten zijn op mogelijke besmettingen. Mensen kunnen de ziekte zelf het eenvoudigst voorkomen door te zorgen dat ze niet door muggen gebeten worden. Onderling kunnen mensen het virus niet overdragen. De enige manier waarop dat toch mogelijk is, is via een bloedtransfusie. Inmiddels test bloedbank Sanquin nagenoeg al het gedoneerde bloed op de aanwezigheid van het virus. Lees ook: Hoe herken je het westnijlvirus en wat kun je doen om het te voorkomen? Expert legt uit LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat mee met AD Lees meer Hemd van het lijf ‘Dit nooit meer’, dacht Heleen van Royen toen ze veel aankwam na haar tweede zwangerschap