Wachtrijchaos bij grenscontroles op Schiphol is ‘kritiek’: ‘Passagiers moeten urenlang wachten, dat is onacceptabel’

Wachttijden bij de paspoortcontroles op Schiphol liepen begin september op tot 110 minuten. © Livinus/Getty ImagesWachttijden bij de paspoortcontroles op Schiphol liepen begin september op tot 110 minuten. Wachtrijchaos bij grenscontroles op Schiphol is ‘kritiek’: ‘Passagiers moeten urenlang wachten, dat is onacceptabel’ Nieuwe digitale grensbewaking moet Europa veiliger maken, terroristen afschrikken, ongewenste vreemdelingen weren en valse paspoorten opsporen. Maar een half jaar na invoering van dit Entry/Exit System is het chaos alom. Op Schiphol is de situatie dag na dag ‘kritiek’. Maak ons je Google-favoriet Dieprood, met hier en daar een plukje oranje. Op Schiphol liepen begin september de wachttijden voor de paspoortbalies in de aankomsthallen en voor overstappers dag na dag op tot ver boven een uur, met een uitschieter tot 110 minuten. In interne stukken van Schiphol, in handen van Het Parool, wordt de situatie bij de grensbewaking steevast als ‘kritiek’ bestempeld. Zoals woensdag 2 september, toen de maximale wachttijd aan de balies opliep tot 93 minuten. ‘Het grenscontroleproces ondervindt aanzienlijke hinder door terugkerende storingen in het Entry/Exit System (EES), vergelijkbaar met de problemen van de dag ervoor,’ stelt een evaluatie. ‘De hele dag zijn er diverse pieken in wachttijden als gevolg van aanhoudende systeemproblemen.’ Daar bleef het niet bij. Er waren bovendien ‘storingen die de verwerking van vertrekkende Britse passagiers belemmeren’. De hele dag waren de automatische paspoortzuilen, waar passagiers zelf hun paspoort scannen, onbeschikbaar voor passagiers uit Groot-Brittannië. ‘Ook onderdanen van derde landen, waaronder Turkse passagiers, kunnen niet via zelfbedieningszuilen worden verwerkt en worden doorverwezen naar bemande balies, wat de druk op de wachtrijen verhoogt.’ ‘Er zijn noodmaatregelen getroffen om de gevolgen te beperken,’ vervolgt de analyse. ‘Desondanks leiden verstoringen ertoe dat passagiers hun vlucht missen en tot vertragingen bij vertrekkende vluchten.’ Op Schiphol staan sinds oktober vorig jaar 161 digizuilen bij de verschillende grenscontroles. Reizigers zonder EU-paspoort moeten er eerst hun pas, gezicht en vingerafdrukken scannen. Hun gegevens worden vervolgens automatisch gecontroleerd in verschillende persoons- en opsporingssystemen. Pas daarna kunnen ze door naar de echte paspoortcontrole. Het nieuwe systeem, waaraan de Europese Commissie na terreuraanslagen in Parijs en Brussel sinds 2016 werkt, vervangt in de hele EU de handmatige controles en het stempeltje in het paspoort. Bij vertrek wordt alles nogmaals gecontroleerd en geregistreerd. Volgens de Europese Commissie is EES een belangrijk wapen in de strijd tegen terrorisme, criminaliteit, ongewenste vreemdelingen, valse paspoorten en bezoekers van buiten die te lang in Europa blijven. Na een proefperiode is het nieuwe controlesysteem sinds april in de hele EU verplicht. Sindsdien melden zich alleen al op Schiphol dagelijks 15.000 tot 20.000 reizigers bij zo’n digizuil. Op Schiphol staan 161 digizuilen voor reizigers van buiten de EU. © Schiphol Maar ondanks een lange aanloop – het systeem had al in 2022 ingevoerd moeten zijn – leidt EES tot wachtrijchaos. De digizuilen werken vaak niet, de software voor gezichtsherkenning en vingerafdrukken crasht regelmatig en veel paspoorten kunnen niet worden uitgelezen. Daardoor moeten controles vaak als vanouds aan de bemande balies plaatsvinden. Dag na dag ontstaan lange rijen waardoor ook EU-reizigers – die niets met de EES-registratie te maken hebben – worden getroffen. In het APOC-zenuwcentrum van de luchthaven in WTC Schiphol staan de seinen dan ook letterlijk op rood. Niet alleen begin september; de hele zomerperiode was de situatie bij de grenscontrole vrijwel onafgebroken ‘kritiek’. ‘Tijdens de zomervakantie waren periodes van vrijdag tot en met maandag bijzonder druk,’ luidt een evaluatie van de totale grenscontrole op Schiphol. ‘Op deze dagen waren er kri