We zijn bezig generaties incapabelen aan de samenleving af te leveren

Columnist Kitty Herweijer. © Annabel OosteweeghelColumnist Kitty Herweijer. column We zijn bezig generaties incapabelen aan de samenleving af te leveren Kitty Herweijer schrijft drie keer per week over wat haar bezighoudt. 12 reacties Maak ons je Google-favoriet Vrijwel overal in Europa gaat het leesniveau omlaag, maar in Nederland een stuk harder. Van onze 15-jarigen haalt 40 procent volgens Pisa leesniveau 2 niet. Dat betekent concreet dat ze niet in staat zijn informatie te vinden of te begrijpen wat de boodschap van een tekst is. Betekenis geven aan een paragraaf door simpele conclusies te trekken of relaties te leggen tussen de tekst en alledaagse kennis, is ook hogere wiskunde. Kinderen met elke mogelijkheid om te leren lezen en schrijven, kunnen na tien jaar onderwijs in ons land vrijwel niks op taalgebied. Het wordt daarom tijd voor een alarmfase. We zijn bezig met generatie na generatie incapabelen aan de samenleving af te leveren. En nee, dat is geen overdrijving. Wie zoiets basaals als lezen (laat staan schrijven) in een steeds complexere samenleving niet onder de knie heeft, is gehandicapt. Een bijsluiter niet kunnen begrijpen als je je kind een medicijn moet toedienen, is gevaarlijk. En niet in staat zijn om een verweer te schrijven als een instantie onterecht achter je aankomt, maakt je vogelvrij. Mensen die hun schouders ophalen over deze ontwikkeling en denken dat technologieën als AI een prima oplossing zijn voor dit probleem, zijn niet op de hoogte van de feiten (die zijn: hoe minder AI, hoe beter voor kinderen). Zij zijn te vergelijken met mensen die het prima vinden dat kinderen de hele dag koek en snoep krijgen. Ja, het verzadigt, maar de langetermijneffecten zijn desastreus. We moeten geen boodschap hebben aan ‘niet leuk’. Alles wat je kan, wordt namelijk vanzelf leuker. Allang is aangetoond dat ons leesonderwijs niet goed werkt. De overdreven focus op ‘signaalwoorden’ en ‘verbindende alinea’s’ is kul en broedt leeshaat. En we hoeven het wiel helemaal niet opnieuw uit te vinden. We weten wat werkt: hardop lezen in de klas, vaak lezen, het met de kinderen over de inhoud hebben in plaats van de vorm, de standaard hoog leggen en geen boodschap hebben aan ‘niet leuk’. Alles wat je kan, wordt namelijk vanzelf leuker. Daarnaast moeten ouders niet alleen naar de school kijken; het probleem in ons land is breder. Moeders en vaders die zich ‘zorgen maken’, maar in het zicht van hun kinderen zitten te scrollen op hun telefoon en zelf ook nooit een boek openslaan want ‘niet leuk’, zij zijn net zo goed onderdeel van het probleem. Meer zien van Kitty Herweijer? Volg haar ook op X, voorheen Twitter. LUISTER OOK naar onze dagelijkse nieuwspodcast Praat Mee met AD Lees meer KIJK | Minister ging niet over één nacht ijs met besluit over omroep ON!: ‘Het is hier geen Noord-Korea’